مطالعات جنسیت و خانواده

مطالعات جنسیت و خانواده

نقش تعدیل‌کننده دین‌داری و تاب‌آوری در رابطه تله‌های زندگی و طلاق عاطفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه روان‌شناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) قم.
2 گروه روانشناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران
3 دانشجوی ارشد رشته مشاوره خانواده؛ گروه روانشناسی، علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر به‌منظور بررسی نقش تعدیل‌گر دین‌داری و تاب‌آوری در رابطه بین تله‌های زندگی و طلاق عاطفی انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی است و جامعه آماری آن شامل فرهنگیان متأهل شهر قم در سال‌های ۱۴۰۲-۱۴۰۳ می‌باشد. نمونه پژوهشی شامل ۲۰۰ نفر بود که به‌روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های طلاق عاطفی پورحسین و بیدست (۱۳۹۳)، تله‌های زندگی یانگ و کلوسکو (۱۹۹۴)، دین‌داری خدایاری و همکاران (۱۳۹۷) و تاب‌آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه در SPSS26 تجزیه و تحلیل گردید و سطح معناداری ۰.۰۱ در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که تله‌های زندگی رابطه مثبت و معناداری با طلاق عاطفی دارند. همچنین تاب‌آوری پیش‌بینی‌کننده‌ی معناداری برای طلاق عاطفی بود. علاوه بر این، دین‌داری و تاب‌آوری به‌عنوان متغیرهای تعدیل‌گر در رابطه بین تله‌های زندگی و طلاق عاطفی عمل می‌کنند، به‌طوری‌که اثرات منفی تله‌های زندگی بر طلاق عاطفی را کاهش می‌دهند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که دین‌داری و تاب‌آوری نقش کلیدی در کاهش آسیب‌های عاطفی و پیشگیری از طلاق عاطفی دارند و می‌توانند به‌عنوان عوامل محافظت‌کننده در مداخلات روان‌شناختی و مشاوره‌ای مورد توجه قرار گیرند.
کلیدواژه‌ها

1. اردستانی سامانی، زهرا؛ فدایی ده‌چشمه، حمید و امامی، زهرا (1398). بررسی تأثیر دین‌داری بر طلاق عاطفی زوجین مراجعه‌کننده به مراکز مشاورۀ شهر شهرکرد. سومین کنفرانس بین‌المللی نوآوری و تحقیق در علوم تربیتی، مدیریت و روان‌شناسی، تهران. https://civilica.com/doc/919899.
2. اسکندرپور، هدی (۱۳۹۵). رابطۀ تاب‌آوری و رضایت زناشویی با میزان طلاق در زوجین شهر ایلام. پنجمین کنفرانس بین‌المللی روان‌شناسی و علوم اجتماعی، تهران: همایشگران مهر اشراق. https://civilica.com/doc/534679.
3. امامی، پروین؛ قدسی، پروانه؛ میرهاشمی، مالک و ابوالمعالی‌الحسینی، خدیجه (۱۴۰۰). مدل‌سازی معادلات ساختاری رابطۀ بین طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه با کیفیت زناشویی با میانجیگری راهبردهای حل تعارض در زنان متأهل. مطالعات ناتوانی، ۱۱ (۱)، 1–9. http://jdisabilstud.org/article-۱-۲۵۰۲-fa.html
4. آسایش، محمدحسن؛ تاران، مینا و افتخاری، مریم (۱۴۰۳). پیامدهای طلاق عاطفی از دیدگاه مردان: مطالعه‌ای پدیدارشناختی. رویش روان‌شناسی، ۱۳ (۱)، 41-۵۲. .http://frooyesh.ir/article-1-4175-fa.html
5. بازدار، خالد و موسوی، سیداصغر (۱۳۹۷). بررسی و تحلیل نقش طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و کمال‌گرایی منفی در پیش‌بینی طلاق عاطفی بین زوجین. فصلنامۀ فرهنگی - تربیتی زنان و خانواده، ۱۳ (۴۳)، 93-۱۱۶. https://cwfs.ihu.ac.ir/article_201739.html.
6. بشارت، محمدعلی؛ خلیلی خضرآبادی، مهدیه؛ رضا‌زاده، سیدمحمدرضا و حسینی، سیده‌اسماء (۱۳۹۶). نقش واسطه‌ای دشواری تنظیم هیجان در رابطۀ بین روان‌سازه‌های ناسازگار اولیه با ناگویی هیجانی. روش‌ها و مدل‌های روان‌شناختی، ۸ (۲۹)، 183-۲۰۶. SID https://sid.ir/paper/227481/fa.
7. تورانی، سمیه؛ پاشایی، لیلا و قطره سامانی، زهرا (1391). بررسی رابطۀ سندرم پیش از قاعدگی و تاب‌آوری در پیش‌بینی تعارضات زناشویی در بین زنان متأهل شهر تهران. زن و مطالعات خانواده، 5 (17)، 51-65. SID. https://sid.ir/paper/206355/fa
8. خدایاری فرد، محمد؛ رحیمی‌نژاد، عباس؛ غباری بناب، باقر و شکوهی یکتا، محسن (1389). مدل سنجش دینداری و ساخت مقیاس آن در سطح ملی. فصل‌نامۀ پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 1 (1), 1-24. https://japr.ut.ac.ir/article_52308.html
9.  خدایاری‌فرد، محمد؛ اکبری ‌زردخانه، سعید؛ شکوهی ‌یکتا، محسن؛ غباری ‌بناب، باقر و پاک‌نژاد، محسن (۱۳۹۷). نسخۀ کوتاه‌مقیاس سنجش دینداری برای جامعۀ دانشجویی ایران: ساخت و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی. فصلنامۀ روان‌شناسی و دین، ۱۱ (۴)، ۷-۲۸. https://japr.ut.ac.ir/article_52308.html
10. خروجی، مریم (۱۳۹۹). رابطۀ تاب‌آوری و طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در دانشجویان دانشکدۀ رفاه. هشتمین همایش علمی - پژوهشی علوم تربیتی و روان‌شناسی، آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران، تهران. https://civilica.com/doc/1030997.
11. خیاط، ابراهیم؛ عطاری، یوسفعلی و کرایی، امین (۱۳۹۷). رابطۀ بین سبک‌های دل‌بستگی و طرح‌واره‌های ناسازگار با گرایش به خیانت: نقش تعدیلگر تعهد مذهبی. تحقیقات علوم رفتاری، ۱۶ (۴)، ۴40–۴52. .http://rbs.mui.ac.ir/article-۱-۶۲۵-fa.html
12. دبیری، سولماز (۱۴۰۲). نقش تعدیل‌کنندۀ تاب‌آوری در رابطۀ بین سبک زندگی سلامت‌محور و تعارض زناشویی در زنان با علائم افسردگی. اولین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی - فرهنگی شهری با تمرکز بر چالش‌های نوظهور، اسلام‌شهر. https://civilica.com/doc/1926002.
13. رحیمی، آمنه (۱۳۹۷). تأثیر تاب‌آوری بر تعدیل طرح‌واره‌های ناسازگار زوجین ناسازگار. چهارمین همایش بین‌المللی مدیریت، روان‌شناسی و علوم انسانی با رویکرد توسعۀ پایدار، شیراز. https://civilica.com/doc/885255.
14. سیفی‌زاده، حامد؛ زارعی محمودآبادی، حسن و بخشایش، علی‌رضا (۱۳۹۸). رابطۀ طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و سازگاری زناشویی با واسطه‌گری ترس از صمیمیت در متأهلین. خانواده‌پژوهی، ۱۵ (۴)، ۴67–۴86. https://jfr.sbu.ac.ir/article_97783.html.
15. شالبافان، مریم و جواهری، محمدحسین (۱۴۰۰). مقایسۀ طرح‌واره‌های هیجانی، طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و تاب‌آوری در زوجین در حال طلاق و زوجین در حال زندگی. نهمین کنفرانس ملی توسعۀ پایدار در علوم تربیتی و روان‌شناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی، تهران. https://civilica.com/doc/1239541.
16. صداقتی فرد، مجتبی و آقاحسین زرگر، نازنین (۱۴۰۱). رابطۀ طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه با سازگاری زناشویی و کیفیت زندگی معلمین. روان‌شناسی تحلیلی - شناختی، ۱۳ (۵۱)، 79-۹۲.
17. صفری‌دیزج، س. و علی‌پناه، ا. (۱۴۰۲). اثربخشی طرح‌واره‌درمانی گروهی بر تحمل پریشانی و نشانه‌های وسواس فکری - عملی در مبتلایان به اختلال وسواسی - جبری. مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، ۳۰ (۳)، 393-۴۰۳. https://doi.org/10.30468/jsums.2023.1562.
18. ضیایی‌پور، مینا و صالحی، مهدیه (۱۴۰۲). رابطۀ تاب‌آوری با طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در زوجین متقاضی طلاق (مطالعۀ موردی: شهر تهران). هفدهمین کنفرانس بین‌المللی روان‌شناسی، مشاوره و علوم تربیتی. https://civilica.com/doc/1530426.
19. علوی لواسانی، اکرم‌السادات و احمدی ‌طهورسلطانی، محسن (۱۳۹۶). هم‌بستگی بدرفتاری در کودکی با طلاق عاطفی: نقش واسطه‌ای سبک‌های دل‌بستگی، طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و دشواری در تنظیم هیجان. مدیریت ارتقای سلامت، ۷ (۲)، ۴۹–۵۷http://jhpm.ir/article-1-836-fa.html.
20. غلامیان رمجردی، وحیده؛ قائمی، علی و یزدانپناه، محمدرضا (1398). بررسی رابطۀ بین دینداری و طلاق عاطفی (مطالعۀ موردی: زنان متاهل شهربابک). نخستین همایش ملی خانواده و آسیبهای اجتماعی، جهرم، https://civilica.com/doc/1530426
21. فتی، لادن؛ موتابی، فرشته؛ دابسون، کیت استفان؛ مولودی، رضا و ضیایی، کاوه (1388). ساختار عاملی نسخۀ ایرانی پرسش‌نامۀ طرح‌واره یانگ - فرم 232 سؤالی در یک نمونۀ غیربالینی. پژوهش‌های نوین روان‌شناختی (روان‌شناسی دانشگاه تبریز)، 4 (16)، 227-246. SID. https://sid.ir/paper/448976/fa
22. فوجی، عادل و نادری، فرح (1395). رابطۀ مهارت‌های اجتماعی و اعتقادات مذهبی با طلاق عاطفی در مراجعین زن به مراکز روان‌شناختی شهر اهواز. روان‌شناسی فرهنگی زن، 8 (27)، 23-36.
23. قبادی، نسیم (۱۳۹۸). مقایسۀ تاب‌آوری و رضایت زناشویی در زنان و مردان دارای طلاق عاطفی. سومین کنفرانس بین‌المللی نوآوری و تحقیق در علوم تربیتی، مدیریت و روان‌شناسی، تهران. https://civilica.com/doc/919843.
24. قدیمی، ب.؛ کلدی، ع. ر. و رمضانی‌فر، ح. (۱۴۰۰). تحلیل عوامل مؤثر بر طلاق عاطفی در زنان متأهل شهرستان تنکابن. زن در توسعه و سیاست، ۱۹ (۲)، 167-۱۹۱. https://doi.org/10.22059/jwdp.2021.316823.1007940.
25. کرلینجر، ف. ن. و پدهاتزر، هـ. (۱۳۹۵). رگرسیون چندمتغیری در پژوهش رفتاری. ترجمۀ حسن سرایی، (با اضافات و تجدید نظر)، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
26. لعل‌زاده، انسیه؛ اصغری ‌ابراهیم‌آباد، محمدجواد و حصار سرخی، ربابه (۱۳۹۴). بررسی نقش طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در پیش‌بینی طلاق عاطفی. روان‌شناسی بالینی، ۷ (۲)، ۱۰۱-۱۱۴. 10.22075/jcp.2017.2203.
27. محمدنیا، س. و محمدنیا، م. (۱۳۹۸). رابطۀ بین طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و تاب‌آوری با رضایت از زندگی در بین دانشجویان. رویش روان‌شناسی، ۸ (۹)، 217-۲۲۴. . http://frooyesh.ir/article-۱-۱۲۲۳-fa.html
28. محمدی، مسعود (1384). بررسی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری در افراد در معرض خطر سوء‌مصرف مواد، رسالۀ دکتری، دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی تهران.
29. مهداد، علی؛ اسدی علی و گل‌پرور محسن (1395). نقش تعدیل‌کنندگی باورهای مذهبی بر رابطۀ استرس و سلامت عمومی پرستاران. دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، 17 (2)، 15-25. https://journals.iau.ir/article_534010.html
30. نصرتی، کبری و فرحزادی، مریم (۱۴۰۱). پیش‌بینی طلاق عاطفی بر اساس انعطاف‌پذیری شناختی، سبک‌های حل مسئله و تاب‌آوری در زوجین. اولین کنفرانس روان‌شناسی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی و علوم انسانی. https://civilica.com/doc/1625313.
31. نورمحمدی، ژیلا و پورسیدآقایی، زهراسادات (1402). مقایسۀ اثربخشی درمان ذهن‌آگاهی مبتنی بر فعال‌سازی طرح‌واره‌های معنوی - اسلامی با واقعیت‌درمانی بر رضایت‌مندی زناشویی زنان درگیر تعارض. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 7 (4)، 55-72. https://www.islamiilife.com/article_187052.html
32. نیازی، محسن؛ میری، سمیه و افرا، هادی (۱۳۹۹). فراتحلیل مطالعات انجام‌شده پیرامون عوامل مؤثر بر طلاق عاطفی در جامعۀ ایران. تغییرات اجتماعی ـ فرهنگی، 17 (1 (پیاپی 64))، 179-195.
33. هاشمی‌پور پتکویی، سارا و کریمی، فاطمه (۱۴۰۳). بررسی نقش تعدیل‌کنندۀ تاب‌آوری بین مسائل سلامت روانی، سوء‌استفاده از شریک زندگی و مشکلات روان‌شناختی در بین زوجین در شهر بندرعباس. مطالعات روان‌شناسی و علوم تربیتی (مرکز توسعۀ آموزش‌های نوین ایران)، ۱۰ (۳)، 61-۸۴. https://civilica.com/doc/2156830.
34. یانگ، جفری؛ کلوسکو، ژانت و ویشار، مارجوری (1994). طرح‌واره‌درمانی: راهنمای کاربردی برای متخصصین بالینی. ترجمۀ حسن حمیدپور و زهرا اندوز. (1386)، تهران: انتشارات ارجمند.