https://www.jgfs.ir/ مطالعات جنسیت و خانواده fa daily 1 Thu, 22 May 2025 00:00:00 +0330 Thu, 22 May 2025 00:00:00 +0330 https://www.jgfs.ir/article_250366.html چکیده پاک‌دامنی دلالت بر نوعی بازدارندگی یا بازداشتن نفس از تمایلات افراطی و غیرحلال دارد و از جمله فضائل اخلاقی فطری، فرازمان و فرامکانی است که در طول تاریخ بشر همواره برای زنان به عنوان یک فضیلت محسوب شده و مسیر کمال و سعادت را برای آن‌ها هموار کرده است. پژوهش حاضر با هدف بازنمایی پاک‌دامنی در ادبیات قرن هفدهم فرانسه و به‌طور مشخص رمان پرنسس کلو، در چارچوب رویکرد کیفی پژوهش و با استفاده از روش تحلیل مضمون به انجام رسیده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از رویکرد شبکه مضامین و در یک فرایند شش مرحله‌ی شامل استخراج مفاهیم اولیه، مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر، ترسیم شبکه مضامین و تفسیر آن‌ها انجام شد. یافته‌های پژوهش بیانگر این است که مفهوم پاک‌دامنی زنان در رمان پرنسس کلو پیرامون پنج مضمون سازمان‌دهنده شامل شخصیت خودمهارگر، تربیت عفت‌مدارانه مادری، پارسامنشی، تکلیف‌مداری و فاصله‌گیری و مضمون فراگیر «پاک‌دامنی به‌مثابه وظیفه‌مداری» بازنمایی شده است. در واقع بن‌مایه اصلی عفت و پاک‌دامنی در این رمان تعهد، تکلیف و وظیفه نسبت به خود و دیگری است و الگوی معنایی آن پیرامون این مفهوم و شبکه مضامین مرتبط با آن صورت‌بندی شده است. واژگان کلیدی: پاک‌دامنی، زنان، بازنمایی، فرانسه، پرنسس کلو، وظیفه‌‌مداری https://www.jgfs.ir/article_250367.html فمینیسم سایبری، مفهومی در چارچوب بحث‌های پسا فمینیستی، مجموعه‌ای از معرفت‌شناسی پسامدرن و پساساختارگرا است که با حرکت فراتر از مفاهیم تثبیت شده هویت جنسیتی، به دنبال بازنگری در صداهای فمینیستی دهه‌های 1980 و1990 است. سایبرفمینیسم با تمرکز بر بنیان‌های مردسالارانه، سلسله مراتبی، استعمار و نابرابری‌های جنسیتی در فضای واقعی، به دنبال ارائه هویتی است که از محدودیت‌های جنسیتی در دنیای سنتی فراتر رفته و در سایبورگ تجلی می‌یابد. این مقاله با معرفی مفهوم «پیکسل‌های سیال» - به عنوان استعاره‌ای از واحدهای تغییرپذیر دیجیتال- به بررسی چگونگی بازنمایی هویت جنسیتی در فضای سایبر می‌پردازد. از ریشه‌های نظری و بیان دیدگاه‌های نظریه‌پردازان این حوزه آغاز کرده و ویژگی‌های ذاتی فضای سایبر را مورد تحلیل قرار می‌دهد تا نشان دهد چگونه هویت جنسیتی به فرایندی سیال و چندگانه تبدیل شده‌ است. بر این اساس، با نگاهی انتقادی چالش‌هایی چون نابرابری دسترسی و... که سیالیت هویت را محدود می‌سازند، نیز مورد توجه قرار می‌گیرد. به رغم فرصت بی‌سابقه-ای که فضای سایبر برای هویت جنسیتی و در نتیجه رهایی فراهم آورده، این هویت با هویت در فضای سنتی مرتبط بوده و برخلاف آن‌چه ادعا می‌شود هنوز بازنگری‌های مداوم برای تحقق عدالت و فراگیری ضرورت دارد. https://www.jgfs.ir/article_250368.html خانواده به عنوان اساسی‌ترین واحد زیستی به صورت‌های مختلف در هر جامعه یافت می‌شود. تغییر کارکرد خانواده از حالت یک واحد تولیدی و مصرفی خودکفا در جوامع سنتی به یک واحد مصرفی مطلق، موجب انتقال ساحتِ تولیدی آن به دیگر نهاد‌های اجتماعی شده است. شرط تحقق شهر دوستدار خانواده، تدوین یک چارچوب جامع برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری شهری است که نیازهای ویژه خانواده‌ها را در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، روانشناختی، محیطی و فرهنگی در نظر می‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف کاوشِ پیش‌شرط‌های ارتقای جایگاه خانواده در نظام سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی شهری، با بهره‌گیری از روش تحلیل لایه‌ای عِلّی به خوانشِ این اِمکان‌ها می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد مفهوم شهرِ دوستدار خانوده در سطوح استعاری و گفتمانی به اندازه کافی مورد تاکید اسناد و قوانین بالادستی قرار گرفته است؛ اما در سطوح علل کلانِ راهبردی و عینی این مفهوم مورد تاکید نبوده است. لذا در راستای شکوفا شدن شهر دوستدار خانواده، پیشنهاد می‌شود خانواده محوری از یک مفهوم عام در اسناد بالادستی به یک راهبرد خاص در نظام برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری شهری ارتقا یابد. https://www.jgfs.ir/article_250369.html پژوهش حاضر به‌منظور بررسی نقش تعدیل‌گر دین‌داری و تاب‌آوری در رابطه بین تله‌های زندگی و طلاق عاطفی انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی است و جامعه آماری آن شامل فرهنگیان متأهل شهر قم در سال‌های ۱۴۰۲-۱۴۰۳ می‌باشد. نمونه پژوهشی شامل ۲۰۰ نفر بود که به‌روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های طلاق عاطفی پورحسین و بیدست (۱۳۹۳)، تله‌های زندگی یانگ و کلوسکو (۱۹۹۴)، دین‌داری خدایاری و همکاران (۱۳۹۷) و تاب‌آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه در SPSS26 تجزیه و تحلیل گردید و سطح معناداری ۰.۰۱ در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که تله‌های زندگی رابطه مثبت و معناداری با طلاق عاطفی دارند. همچنین تاب‌آوری پیش‌بینی‌کننده‌ی معناداری برای طلاق عاطفی بود. علاوه بر این، دین‌داری و تاب‌آوری به‌عنوان متغیرهای تعدیل‌گر در رابطه بین تله‌های زندگی و طلاق عاطفی عمل می‌کنند، به‌طوری‌که اثرات منفی تله‌های زندگی بر طلاق عاطفی را کاهش می‌دهند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که دین‌داری و تاب‌آوری نقش کلیدی در کاهش آسیب‌های عاطفی و پیشگیری از طلاق عاطفی دارند و می‌توانند به‌عنوان عوامل محافظت‌کننده در مداخلات روان‌شناختی و مشاوره‌ای مورد توجه قرار گیرند. https://www.jgfs.ir/article_250370.html پژوهش حاضر مراحل تعلیم و تربیت را با تمرکز بر احادیث «سبع سنین» از لحاظ جنسیتی بررسی کرده است. در این روایات مراحلی برای تعلیم و تربیت آمده که یکی از آن‌ها «تادیب» است، تحقیق حاضر در گام نخست ثابت کرد، تادیب باید با ملازمت و همراهی کودک باشد، نه مرحله مستقل؛ و این تادیب مرحله دوم تربیت است. در گام بعدی به منظور تبیین دیدگاه‌ها و ارزیابی دلالت‌های جنسیتی این روایات، چهار دیدگاه «تضییق دلالت به پسران»، «شمول احادیث بر مطلق کودکان بدون تفکیک جنسیتی»، «تفکیک دلالت‌های جنسیتی در مراحل تربیت» و «تفصیل» (شمول بر مطلق کودکان و عدم دلالت جنسیتی در مفهوم کلی امّا با تمایز جنسیتی در مصادیق) با تکیه بر روش استنادی و استنباطیِ فقهی، نقد و بررسی شد و دیدگاه «تفصیل» پذیرفته گشت و در گام آخر تحلیل این روایات نشان داد که گرچه خود آنها در مفهوم کلی بر جنسیّت دلالت ندارند، امّا به قرینه ادله دیگر و خصوصیات ذاتی دختران برگرفته از روایات، شارع تربیتِ جنسیتی دختر و پسر را متفاوت می‌داند و در نتیجه کودکان دختر و پسر در نوع تعلیم و تربیت، تطبیقات و مصادیق آن -مانند: بازی و ...- تفاوت دارند. https://www.jgfs.ir/article_250371.html تحکیم بنیاد خانواده و تشیید پایه‌های آن یکی از مبانی دینی است که به روشنی در قوانین و مقررات مربوط به نهاد خانواده دیده می‌شود. تحولات فناورانه ناشی از توسعه دوقلوهای دیجیتال انسانی به‌عنوان بازنمایی هوشمند و تعاملی از افراد حقیقی، مرزهای روابط انسانی را در زیست‌بوم خانواده دستخوش دگرگونی کرده است و ظرفیت‌های جدیدی را در تحکیم یا تزلزل نهاد خانواده پدید آورده است.پژوهش فرارو با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد میان رشته‌ای با استفاده از ابزار کتابخانه‌ و اینترنت، از چشم‌انداز تعامل دوقلوهای دیجیتال در روابط زوجین، به تبیین چالش‌های این فناوری نوپدید در نهاد خانواده پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دوقلوهای دیجیتال در غیاب تنظیم‌گری و معیارهای اخلاقی، نظام خانواده را با چالش‌هایی مانند تضعیف حریم خصوصی، ایجاد روابط جایگزین، خیانت داده‌ای یا شناختی، تبعیض الگوریتمی و مخاطرات امنیتی مواجه خواهد کرد. در این میان، در پرتو قانون اساسی و اسناد بالادستی مانند سیاست‌های کلی خانواده، تأکید بر پیش‌نگری، تنظیم-گری و طراحی چارچوب‌های کنترلی و ارتقای سواد دیجیتال زوجین، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.واژگان کلیدی: دوقلوی دیجیتال انسانی، تنظیم‌گری، حریم خصوصی، تحکیم بنیان خانواده، هوش مصنوعی