1
دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی
2
پژوهشگر مقیم پژوهشکده زن و خانواده
چکیده
پژوهش پیشرو با هدف فهم مسئلة حضور دختران نوجوان در شبکههای اجتماعی مجازی با تأکید بر روابط والد - فرزندی انجام شده است. این پژوهش یک پژوهش کیفی است و دادهها از طریق مصاحبة نیمهساختاریافته با سی نفر از دختران دبیرستانی شهر قم (از سه دبیرستان در سه منطقة گوناگون) در سال تحصیلی 1397-1398 با توجه به نمونه گیری تیپیک و هدفمند انجام شده است. پس از کدگذاری مصاحبه ها، نتایج در دو مقولة کلی آسیب های خانوادگی و فردی گردآوری شد. نتایج بیانگر آن است که حضور دختران نوجوان در شبکه های اجتماعی مجازی روابط میان آنها و والدینشان را در دو مؤلفة اقتدار و صمیمیت دچار چالشهای جدی کرده است. تعارض میان والدین و فرزند، به چالش کشیدن اقتدار والدین، شکستن حرمت والدین، کاهش صمیمیت میان والدین و فرزند و کاهش ارزش های خانوادگی ازجمله آن چالشهاست. حضور دختران در شبکههای اجتماعی مجازی آسیبهای فردی نیز در پی دارد که بستری برای به چالش کشاندن اقتدار والدین میشود و رابطة دختران نوجوان و والدینشان را با چالشهایی روبهرو میکند.
بشیریه، حسین؛ جامعهشناسی سیاسی؛ تهران: نشر نی، 1390.
تنهایی، حسین ابوالحسن؛ درآمدی بر مکاتب و نظریههای جامعهشناسی؛ تهران: بهمن برنا، 1389.
خلیلی آذر، هایده؛ «شناخت ویژگیهای شبکههای اجتماعی و تأثیرات آنها بر روابط بینفردی نوجوانان»؛ پژوهشهای ارتباطی، س20، ش3 (پیاپی 75)، 1392، ص155-182.
خواجهنوری، بیژن و همکاران، «بررسی رابطة هویت اجتماعی و سبک فرزندپروری مادران شهر ایلام»؛ جامعهشناسی کاربردی، س27، ش3، 1395، ص1-14.
خواجهئیان، داتیس و همکاران؛ «الگوی رفتاری نسل بومیان دیجیتال ایرانی در اینستاگرام: دادهکاوی در کلاندادههای شبکة اجتماعی»؛ فصلنامة پژوهشهای ارتباطی، س27، ش1، 1399، ص9-32.
روحانی، علی، سمیه هاشمی و مسعود انبارلو؛ «واکاوی رابطة استفاده از اینترنت با نظام ارزشهای جوانان و نوجوانان (مورد مطالعه: شهر شیراز)»؛ فصلنامة توسعة اجتماعی، دورة 12، ش4، 1397، ص187-220.
ریتزر، جورج؛ نظریة جامعهشناسی در دوران معاصر؛ ترجمة محسن ثلاثی؛ تهران: علمی، 1386.
سعدیپور، اسماعیل؛ «آثار فناوریهای نوین بر شبکههای اجتماعی با تأکید بر نوجوانان»؛ مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورة دوم، ش2، 1392، ص315-338.
سلطانی، عبدالله و همکاران، «مقایسة دانشآموزان پسر سال اول دبیرستانی دارای سبکهای پرورش مختلف از لحاظ سازگاری هیجانی، اجتماعی و تحصیلی در شهر اهواز»؛ زن و مطالعات خانواده، س6، ش23، 1393، ص59-78.
سنت، ریچارد؛ اقتدار؛ ترجمة باقر پرهام؛ تهران؛ نشر شیرازه، 1378.
صادقی فسایی، سهیلا و ایمان عرفانمنش؛ «مسئلة موازنة قدرت نوجوانان در خانه با توجه به ICTS: سنخهای جدید قدرت و تقویت کنشگری»؛ پژوهشنامة مددکاری اجتماعی، س2، ش7، بهار 1395، ص1-37.
عباسی شوازی، محمدتقی و پروین عباسی آتشگاه؛ «اینترنت، خانوادة شبکهای و زمان خانواده: چگونه فناوریهای نوین ارتباطی روابط خانوادگی را متأثر میکنند؟»؛ فصلنامة مطالعات رسانههای نوین، س4، ش14، 1397، ص33-65.
فرهمند، مریم، «دختران و کاربرد اینترنت»؛ مطالعات راهبردی زنان، دورة 11، ش41، 1387، ص135-170.
فلیک، اووه؛ درآمدی بر تحقیق کیفی؛ ترجمة هادی جلیلی؛ تهران: نشر نی، 1391
فولادیان، مجید و حمیدرضا جلاییپور؛ «مقایسة سلطة فرهمندانه و سلطة کاریزماتیک با اتکا بر آرای وبر: ایضاح یک خلط مفهومی»؛ فصلنامة مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، دورة 8، ش3، 1395، ص53-88.
کاستلز، مانوئل؛ عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ: ظهور جامعة شبکهای؛ ج1؛ ترجمة احد علیقلیان و افشین خاکباز؛ تهران: طرح نو، 1382.
کرمانی، حسین و افسانه مظفری؛ «تلگرام و دیگر هیچ: تحلیل و تبیین عوامل مؤثر بر استفاده از تلگرام به عنوان پیامرسان مرجح در ایران»؛ مطالعات رسانهای، س13، ش1 (پیاپی40)، 1397، ص7-20.
کوثری، مسعود؛ «نسلهای ایکس، وای و زد و سیاستگذاری فرهنگی در ایران»؛ راهبرد فرهنگ، ش3، پاییز 1387، ص65-85.
گیدنز، آنتونی؛ جامعهشناسی؛ ترجمة حسن چاوشیان؛ تهران: نشر نی، 1387.
گیدنز، آنتونی؛ تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید؛ ترجمة ناصر موفقیان؛ تهران: نشر نی، 1382.
گیدنز، آنتونی؛ پیامدهای مدرنیت؛ ترجمة محسن ثلاثی؛ تهران: نشر مرکز، 1380.
لبیبی، محمدمهدی؛ خانواده در قرن بیستویکم از نگاه جامعهشناسان ایرانی و غربی؛ تهران: نشر علم، 1393.
لطفیزاده، عباس، محمدجواد زاهدی و فاطمه گلابی؛ «چرخش مضمونی در تبیین روابط زن و مرد در خانواده؛ ظهور جامعهشناسی صمیمیت»؛ زن در فرهنگ و هنر، دورة 11، ش1، 1398، ص109-131.
محمدپور، سارا و محمدرضا آزادینژاد؛ «بررسی تأثیر رسانههای الکترونیکی (اینترنت) در ایجاد شکاف بین فرزندان و والدین تهرانی»؛ مطالعات رسانهای، س8، ش22، 1392، ص111-122.
محمدپور، احمد؛ ضدروش: روش تحقیق کیفی؛ ج1 و 2؛ تهران: انتشارات جامعهشناسان، 1392.
مک کارتی، جین ریبنز و روزالیند ادواردز؛ مفاهیم کلیدی در مطالعات خانواده؛ ترجمة محمدمهدی لبیبی؛ تهران: نشر علم، 1390.
نظری، علیمحمد، مسعود اسدی و علی شاهینی؛ «تأثیر خانوادهدرمانی کوتاهمدت ستیر بر صمیمیت زوجها»؛ زن و مطالعات خانواده، س2، ش5، 1388، ص109-129.
نوانبخش، مهرداد، فاطمه هاشمنژاد و وحید زادشمپور؛ «بررسی آثار اینترنت و موبایل در تغییر هویت جوانان 15-29 سال استان مازندران»؛ جامعهشناسی مطالعات جوانان، دورة 1، ش1، 1389، ص145-170.
هنسون، جریس و اوما نارولا؛ فناوری جدید ارتباطی در کشورهای در حال توسعه؛ ترجمة داوود حیدری؛ تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها، 1381.
Baumrind, D. & Boray; "Parenting styles and adolescent development"; In J. Brooks- Gunn, R. M. Lerner, & A. C. Petersen (Eds) The encyclopedia On adolescence, (PP.746- 758). New York: Garland Publishing, 1991.
Buckingham. David; Youth, Identity and Digital Media; Cambridge: MIT, 2008.
Jaequi; Researching Intimacy in Families; New York: Palgrave Mucmillan, 2008.
Giddens, Anthony; THe transformation of intimacy: sexuality, love, and eroticism in modern societies; Cambridge, UK: Polity Press, 1992.
Kuhar, M; "Parenting Authority Style in Adolescent Parenting Relationships"; Diskurs Kindheits and Jugend Forschang Heft, 2010, v.3, pp.321- 336.
Mesch, Gustavo; "Family Relations and the Internet: Exploring a Family Boundaries Approach"; Journal of Family Communication, 2006, 6(2), pp.119-138.
Nic, N.H., D. S. Hillygus & L. Erbring; "Internet use, interpersonal
relations and sociability: a time diary study"; In B. Wellman and c. Haythornthwaite Internet in Evryday Life. Oxford: Blackwell, 2002.
Park, N., K. F. Kee & S.Valenzuela; "Being Immersed in Social Nwtworking Environment: Facebook Groups, uses and Gratifications, and Social Outcomws"; Cyberpsychology & Behavior, 2009, v.12(6), pp.729-733.
Patterson, Miles. L; "Intimacy, social control, and Nonverbal Involve ment: A Functional Approach" In: communication, Intimacy, and clise Relationships, Edited by Vaierian J. Derlega, NewYork: Academicpress, 1984, pp.105-130.
Prensky, M; "Digital natives, digital immigants"; On the Horizen, 2001, v. 9, pp.1-6.
Sanders, C.E., T. M. Field, D. Miguel, & Kaplan; "The relationship of internet use to depression and social isolation among adolescents"; Adolescence, 2000, v.35, pp.237- 242.
کرمی قهی,محمد تقی و زارع,فهیمه . (1399). مسئلة حضور دختران نوجوان در شبکههای اجتماعی مجازی با تأکید بر روابط والد ـ فرزندی. مطالعات جنسیت و خانواده, 8(2), 63-93.
MLA
کرمی قهی,محمد تقی , و زارع,فهیمه . "مسئلة حضور دختران نوجوان در شبکههای اجتماعی مجازی با تأکید بر روابط والد ـ فرزندی", مطالعات جنسیت و خانواده, 8, 2, 1399, 63-93.
HARVARD
کرمی قهی محمد تقی, زارع فهیمه. (1399). 'مسئلة حضور دختران نوجوان در شبکههای اجتماعی مجازی با تأکید بر روابط والد ـ فرزندی', مطالعات جنسیت و خانواده, 8(2), pp. 63-93.
CHICAGO
محمد تقی کرمی قهی و فهیمه زارع, "مسئلة حضور دختران نوجوان در شبکههای اجتماعی مجازی با تأکید بر روابط والد ـ فرزندی," مطالعات جنسیت و خانواده, 8 2 (1399): 63-93,
VANCOUVER
کرمی قهی محمد تقی, زارع فهیمه. مسئلة حضور دختران نوجوان در شبکههای اجتماعی مجازی با تأکید بر روابط والد ـ فرزندی. مطالعات جنسیت و خانواده, 1399; 8(2): 63-93.