مطالعات جنسیت و خانواده

مطالعات جنسیت و خانواده

تأثیر زنای زوجین بر عقد نکاح

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو مرکز پژوهشی موسسه عالی فقه و علوم اسلامی
چکیده
سیاست شارع مقدس در نگهداشت خانواده است و رجحان جدایی را تنها در موارد استثنایی مانند تقدیم مفسدۀ زنای زوجه بر مصلحت بقای زندگی مشترک می‌داند. بیان آثار زنای زوجین بر زندگی مشترک نیازمند تفصیلاتی است؛ اینکه پس از تحقق زنا، زوجیت منفسخ می‌شود یا محل جریان فسخ یا رجحان طلاق است؛ همچنین در خصوص بازپس‌گیری صداق و نیز صورت‌های گوناگون زنای پیش و پس عقد نکاح، زنای پس از دخول یا پس از حد خوردن همسر، چه احکامی مترتب است، همۀ این موارد نیازمند تبیین است؛ اما تاکنون به‌تفصیل و به شکل منسجم به این مسئله پرداخته نشده؛ گرچه در پاسخ به همین نیاز، در میان سخنان فقیهان، حداقل شش وجه و قول مطرح شده است. این تحقیق با روش کتابخانه‌ای و تدقیق در آیات و روایات و اقوال فقها به تبیین سه صورت مهم و مورد اختلاف که عبارت‌اند از زنای پیش از عقد ازدواج، زنای پیش از دخول و اجرای حد زنای زوجه پس از عقد و پیش از دخول پرداخته و معتقد است نکاح زوج زانی صحیح است و در برخی صورت‌ها باید صداق زوجة زانیه بازگردانده شود. البته اباحۀ طلاق را در تمامی صور فاحشه جاری می‌داند.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم.
  2. ابن‌ادریس، محمد بن احمد؛ السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی (و المستطرفات)؛ 3ج، چ2، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم‏، 1410ق.
  3. ابن‌براج طرابلسى (قاضى)، عبدالعزیز؛‌ المهذّب؛ محقق/ مصحح: جمعى از محققین و مصححین تحت اشراف شیخ جعفر سبحانى‌؛ 2ج‌، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1406ق‌.
  4. ابن‌شهرآشوب مازندرانى، محمد بن على؛ متشابه القرآن و مختلفه؛ چ1، قم: انتشارات بیدار، 1410ق.
  5. احسایى (ابن‌ابى‌جمهور)، محمد بن على؛ عوالی اللئالی العزیزیه فی الأحادیث الدینیه؛ 4ج، چ1، قم: دار سیدالشهدا7 للنشر، 1405ق.
  6. اسکافى (ابن‌جنید)، محمد بن احمد کاتب بغدادى؛‌ مجموعه فتاوى ابن‌جنید؛‌ محقق: على‌پناه اشتهاردى؛‌ 1ج، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم،‌ 1416ق‌.
  7. اشعرى قمى، احمد بن محمد بن عیسى؛ النوادر (للأشعری)؛ 1ج، چ1، قم: مدرسة الامام المهدی?، 1408ق.
  8. اصفهانى (مجلسى اول)، محمدتقی؛ روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه؛ 13ج، چ2، قم: مؤسسة فرهنگى اسلامى کوشان‌پور، 1406ق.
  9. اصفهانى، سیدابوالحسن؛ وسیلة النجاة؛ شارح: سیدروح‌الله موسوى‌ خمینى؛ 1ج، چ1، قم: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى،‌ 1422ق.
  10. اصفهانى، سیدابوالحسن؛ وسیلة النجاة؛ شارح: سیدمحمدرضا موسوى‌ گلپایگانى؛ 3ج، چ1، قم: چاپخانة مهر،‌ 1393ق‌.
  11. بحرانى (آل‌عصفور)، یوسف بن احمد بن ابراهیم؛ الحدائق الناضره فی احکام العترة الطاهره؛ 25ج، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1405ق.
  12. بروجردی، آقا سیدحسین؛ جامع احادیث الشیعه؛ محقق/ مصحح: جمعی از محققین؛ 31ج، چ1، قم: نشر مهر، 1417ق.
  13. بغدادى (مفید)، محمد بن محمد بن نعمان عکبرى؛ المقنعه (للشیخ المفید)؛ 1ج، چ1، قم: کنگرة جهانى هزارة شیخ مفید، ، 1413ق.
  14. جوهرى اسماعیل‌بن حماد؛ الصحاح: تاج ‌اللغة و صحاح العربیه؛ 6ج، ط1، بیروت: دار العلم للملایین، 1410ق.
  15. حلبى (ابوالصلاح)، تقى‌الدین بن نجم‌الدین؛ الکافی فی الفقه؛ محقق/ مصحح: رضا استادى‌؛ 1ج، چ1، اصفهان: کتابخانة عمومى امام امیرالمؤمنین7، 1403ق.
  16. حلی (محقق)، نجم‌الدین جعفر بن حسن؛ نکت النهایه؛ 3ج، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1412ق.
  17. دیلمى (سلّار)، حمزة بن عبدالعزیز؛ المراسم العلویه و الاحکام النبویه؛ 1ج، چ1، قم: منشورات الحرمین، 1404ق.
  18. راوندى کاشانى، فضل‌الله بن على‏؛ النوادر (للراوندی)؛ محقق/ مصحح: احمد صادقى اردستانى؛ چ1، قم: دار الکتاب‏، [بى‌تا]،
  19. سبحانى تبریزى، جعفر؛ نظام الطلاق فی الشریعة الاسلامیة الغراء؛ ‌مقرر: سیف‌الله یعقوبى‌ اصفهانى؛ 1ج، چ1، قم: مؤسسة امام صادق7، 1414ق.‌
  20. سبزواری، محمدباقر بن محمدمؤمن؛ کفایة الاحکام؛ 2ج، اصفهان: چاپ سنگی، چاپ مرکز نشر [بی‌تا].
  21. سبزوارى، سیدعبدالاعلى؛ ‌مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام‌؛ محقق/ مصحح: مؤسسة المنار‌؛ 30ج، چ4، قم: مؤسسة المنار، 1413ق‌.
  22. شبیرى زنجانى، سیدموسى؛ کتاب نکاح (زنجانى)؛ 25ج، چ1، قم: مؤسسة پژوهشى راى‌پرداز، 1419ق.
  23. شهید ثانی، زین‌الدین بن علی الجبعی العاملی؛ مسالک الأفهام فی شرح شرائع الاسلام؛ 15ج، قم: مؤسسة معارف اسلامی، 1414ق.
  24. صافى گلپایگانى، لطف‌الله؛‌ هدایة العباد؛ 1ج، چ1، قم: دار القرآن الکریم،‌ 1416ق.‌
  25. صدوق (قمّى)، محمد بن على بن بابویه‌؛ المقنع؛ 1ج، چ1، قم: مؤسسة امام هادى7، 1415ق
  26. صدوق (قمّى)، محمد بن على بن بابویه‌؛ ثواب الاعمال و عقاب الاعمال؛ 1ج، چ2، قم: دار الشریف الرضی للنشر، 1406ق.
  27. صدوق (قمّى)، محمد بن على بن بابویه‌؛ من لایحضره الفقیه؛ 4ج، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم‌، ‌1413ق.
  28. طباطبایى سیدمحمدحسین؛ المیزان فى تفسیر القرآن؛ چ5، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1417ق.
  29. طبرسى، احمد بن على؛ ‏الاحتجاج على اهل اللجاج؛ 2ج، چ1، مشهد: نشر مرتضى‏، 1403ق‏.
  30. طبرسى، فضل بن حسن؛ مجمع البیان فى تفسیر القرآن؛ چ3، تهران: انتشارات ناصرخسرو، 1372.
  31. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن؛ تهذیب الاحکام؛ 10ج، چ4، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1407ق.
  32. طوسى، ابوجعفر محمد بن حسن؛ النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوى؛ 1ج، ط2، بیروت: دار الکتاب العربی، 1400ق.
  33. عاملى نباطى، على من محمد بن على بن محمد بن یونس؛ الصراط المستقیم الى مستحقی التقدیم؛ محقق/ مصحح: میخائیل ‏رمضان؛ 3ج، ط1، نجف: المکتبة الحیدریة، 1384ق‏.
  34. عاملى، محمد بن على موسوى‌؛ نهایة المرام فی شرح مختصر شرائع الاسلام؛ 2‌ج، چ1، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم‌، 1411ق.
  35. عریضى، على بن جعفر؛ مسائل علیّ بن جعفر و مستدرکاتها؛ چ1، قم: مؤسسۀ آل‌البیت:، 1409ق.
  36. علی بن موسی الرضا7 (منسوب به امام رضا)؛ فقه الرضا،7؛ 1ج، چ1، مشهد: مؤسسة آل‌البیت:، 1406ق.
  37. فراهیدی، خلیل بن احمد؛ کتاب العین؛ 8ج، چ2، قم: نشر هجرت، 1410ق.
  38. قمی، علی بن ابراهیم؛ تفسیر قمی؛ تحقیق: سیدطیب موسوی جزائری؛ 2ج، چ4، قم: دار الکتاب قم، 1367.
  39. کلینی، ثقة‌الاسلام ابوجعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق؛ الکافی؛ 8ج، چ4، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1407ق.
  40. کاشانى (فیض)، محمد محسن بن ‌شاه مرتضى؛ مفاتیح الشرائع؛ 3ج، چ1، قم: انتشارات کتابخانة آیت‌الله مرعشى نجفى، [بی‌تا].
  41. کیدرى، قطب‌الدین محمد بن حسین‌؛ اصباح الشیعه بمصباح الشریعه؛ 1ج، چ1، قم: مؤسسۀ امام صادق7، 1416ق.
  42. لنکرانى، محمد فاضل موحدى؛ تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله – النکاح؛ 1ج، چ1، قم: مرکز فقهى ائمة اطهار:، 1421ق.
  43. مجلسى، محمدباقر بن محمدتقى؛ بحار الانوار؛ 33ج، ط1، بیروت: مؤسسة الطبع و النشر، 1410ق.
  44. مکارم شیرازی، ناصر؛ کتاب النکاح؛ محقق/ مصحح: محمدرضا حامدى و مسعود مکارم‌؛ 6ج، چ1، قم: انتشارات مدرسة امام على بن ابی‌طالب7، 1424ق،‌
  45. نجاشی، احمد بن علی؛ رجال النجاشی؛ چ6، قم: مؤسسة انتشارات اسلامی جامعة مدرسین قم‏، 1365.
  46. نجفى (صاحب الجواهر)، محمدحسن؛ جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام؛ 43ج، ط7، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1404ق.
  47. نجفى (کاشف الغطاء)، حسن بن جعفر بن خضر؛ انوار الفقاهه - کتاب النکاح (لکاشف الغطاء، حسن)؛ 1ج، ط1، نجف اشرف: مؤسسة کاشف الغطاء، 1422ق.