Gender and Family Studies

Gender and Family Studies

The Values Governing the Iranian Family and Their Changes during the Last Two Decades of the Last Century (Meta-Analysis of the Findings of National Surveys)

Document Type : Original Article

Author
Khayyam Azizimehr
Assistant Professor, Department of Social Planning, Faculty of Social Sciences, University of Tehran
Abstract
Nowadays, social and moral values have changed and consequently the accepted long-lasting and established traditions and values considering family institution have been affected and challenged by this process of the foresaid changes. Since values determine pleasant ideal issues and legitimize social norms, a shift in individual’s priorities and preferences is considered as the consequence of these changes. The present article, by examining this issue in the family system in Iran, seeks to answer these questions: What are the agreed values of the Iranian family? What changes have these values experienced in recent decades? And in what direction? In order to answer these questions, the findings of previous researches, with an emphasis on national surveys, were applied and there was an attempt to find a suitable answer for the mentioned questions. The results show that contrary to some claims about the collapse or growth of extreme individualism in the Iranian family, the findings of national surveys do not present such an image. The findings also indicate that the family has a very important place in the minds of its members and forms the main axis of support network. However, some of the previously moral obligations and responsibilities among the younger generations are fading and changing. In addition, despite the growth of tendency towards individualization and de-traditionalization in the families, we witness the continuation and stability of more traditions in the family domain. Here, individualization means recognizing a degree of freedom of action, independence, and the right to choose, especially for children and women, and de-traditionalization also refers to changes considering the shape of family interaction networks.
Keywords
Family Values
Family Changes
Individualization
De-Traditionalization
Family Authority
  1. اسدی، علی. (1356). گرایش­های فرهنگی و نگرش­های اجتماعی در ایران؛ گزارشی از یک نظرخواهی ملی در سال 1353. پژوهشکده علوم ارتباطی و توسعه ایران.
  2. اسلیتر، دن و فرن تونکیس. (1390). جامعة بازار؛ بازار و نظریة اجتماعی مدرن. ترجمه حسن قاضیان. تهران؛ نشر نی.
  3. افشارکهن، جواد، بلالی، اسماعیل و واعظ زاده، ساجده. (1398). «آینده­پژوهی تغییرات اجتماعی خانواده (ارائه یک مدل نظری ترکیبی)». مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 9(4).
  4. آزاد ارمکی، تقی و مصطفی ظهیری­نیا. (1389). «بررسی سنخ­های ارزشی و تغییرات فرهنگی در خانواده». فصلنامه خانواده پژوهی، 6(23).
  5. آزاد ارمکی، تقی، مهناز زند و طاهره خزایی. (1381). «روند تغییرات فرهنگی اجتماعی خانواده تهرانی طی سه نسل». فصلنامه علوم انسانی دانشگاه الزهرا. 12 و 13(44 و 45).
  6. اینگلهات، رونالد. (بی‌تا). تحول فرهنگی در جوامع پیشرفته صنعتی. ترجمه مریم وتر. تهران؛ نشر کویر.
  7. بگی، میلاد و محمدجلال عباسی شوازی. (1399). «پویایی خانوار در ایران: مطالعه چهار دهه تغییرات در ساختار خانواده و خانوار». فصلنامه جمعیت­شناسی ایران. 15(3).
  8. تنهایی، ابوالحسن و عالیه شکربیگی. (1387). «جهانی شدن، تجددگرایی و خانواده در ایران (گذار یا فروپاشی)». فصلنامه جامعه­شناسی دانشگاه آزاد آشتیان. 11.
  9. جهاد دانشگاهی واحد البرز. (1397). گزارش پیمایش ملی خانواده.
  10. چیت­ساز، محمدجواد. (1402). «خانوادة ایرانی و تحولات فرهنگی­- اجتماعی: تحلیل نسلی». دوفصلنامه مسائل اجتماعی ایران. 14(1).
  11. خانی، سعید، حسین محمدزاده و محمدجلال عباسی شوازی. (1397). «مقایسة میان نسلی ایده­آل­های ازدواج و فرزندآوری با تأکید بر نقش ویژگی­های زمینه­ای در شهرستان سنندج». مسائل اجتماعی ایران. 10 (2).
  12. دفتر طرح­های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. (1379). پیمایش ملی ارزش­ها و نگرش­های ایرانیان. موج اول. پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  13. دفتر طرح­های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. (1382). پیمایش ملی ارزش­ها و نگرش­های ایرانیان. موج دوم. پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  14. دفتر طرح­های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. (1395). پیمایش ملی ارزش­ها و نگرش­های ایرانیان. موج سوم. پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  15. رستگار خالد، امیر و میثم محمدی. (1394). «تغییرات فرهنگی و افت باروری در ایران (برپایه تحلیل ثانوی داده­های پیمایش ارزش­ها و نگرش­های ایرانیان)». جامعه­شناسی کاربردی، 58.
  16. زارع، بیژن و اصل روستا، ابوالفضل. (1389). «بررسی ارزش‌های اجتماعی دو نسل والدین و فرزندان درباره معیارهای انتخاب همسر در شهر هشتگرد». مسائل اجتماعی ایران. 1(1).
  17. سرایی، حسن و سجاد اوجاقلو. (1392). «مطالعه نسلی تغییر ارزش ازدواج در ایران: مطالعه موردی زنان شهر زنجان». مطالعات توسعه اجتماعی. 5(4).
  18. سرایی، حسن. (1381). «تداوم و تغییر خانواده د رجریان گذار جمعیتی ایران». نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران. 2..
  19. سندل، مایکل. (1393). آنچه با پول نمی­توان خرید؛ مرزهای اخلاقی بازار. ترجمه حسن افشار. تهران. انتشارات مرکز.
  20. شکربیگی، عالیه. (1390). «مدرن­گرایی و سرمایة اجتماعی (درآمدی بر جامعه­شناسی خانواده در ایران)». تهران؛ جامعه­شناسان.
  21. شکوری، علی و آزادارمکی، تقی. (1381). «مدرنیته و خانواده تهرانی». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی اصفهان (مطالعات و پژوهش‌های دانشکده ادبیات و علوم انسانی).31-30.
  22. شورای اجتماعی کشور. (1396). گزارش پیمایش ملی وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی جامعة ایران. با همکاری دانشگاه تهران و دفتر طرح­های ملی.
  23. صادقی، رسول و مریم رضایی. (1398). «بررسی تأثیر جهت‌گیری‌های ارزشی‌ـ فرهنگی بر نوع نگرش به ازدواج جوانان در شهر تهران». مطالعات راهبردی ورزش و جوانان. 18(45).
  24. عباسی شوازی، مجمدجلال و مرجان رشوند. (1396). «سهم ارزش ازدواج بر وضعیت ازدواج زنان 34-2 ساله شهر تهران». نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران. 13(26).
  25. فاصلی، نعمت­الله. (1391). خانواده و زندگی شهری: تحول خانواده­ها در بستر تجدد، شهرنشینی و رسانه­ای شدن. تهران؛ تیسا.
  26. قانعی­راد، محمدامین و فاطمه عزلتی مقدم. (1389). «بررسی انتقادی تشخیص­ها و سیاست­گذاری­ها در مسائل خانواده و ازدواج». مسائل اجتماعی ایران. 1(1).
  27. کاظمی­پور، شهلا. (1400). «تغییرات فرهنگی و تحول خانواده معاصر با تأکید بر ازدواج و فرزندآوری». فصلنامه رهپویة ارتباطات و فرهنگ. 1(1).
  28. کرمی قهی، محمدتقی و مینا موسوی­زاده. (1394). «سنخ­شناسی نگرش به ارزش­های سنتی خانواده». مطالعات جنسیت و خانواده. 3(2).
  29. کرمی، محمدتقی و فراهانی، مژگان. (1395). «استراتژی‌های خانواده ایرانی در مواجهه با دیالکتیک فردیت و خانواده؛ نشانه شناسی خانواده در سینمای ایران». مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 12(44).
  30. محمدپور، احمد، رضایی، مهدی، پرتوی، لطیف و صادقی، رسول. (1388). «بازسازی معنایی تغییرات خانواده به شیوه نظریه زمینه­ای: (مطالعه موردی: ایلات منگور و گورک)». خانواده پژوهی. 5(19).
  31. Abbasi-Shavazi, M. J. & McDonald, P. (2008). Family Change in Iran: Religion, Revolution, and the State. International Family Change: Ideational Perspectives. 177-198.
  32. Aghajanian, A. (2001), Family and Family Change in Iran, in Diversity in Charles B. Hennon and Timothy H. Brubaker, Belmont, Ca (2001), Families: A Global Perspective, Wadsworth Publishing Company.
  33. Beck, U.and Beck-Gernsheim, E. (2002) Individualization: Institutionalized Individualism and Its Social and Political Consequences, SAGE, Thousand Oaks, CA.
  34. Goode, W. J. (1963). “Industrialization and family change,” in B.F. Hoselitz and W.E. Moore (eds.), Industrialization and Society. Mouton: UNESCO, pp. 237–255.
  35. Kagitcibasi, C. (1996). Family and Human Development Across Cultures: A View from the Other Side. Lawrence Elbaum Associates, Inc.
  36. Layte, R.and Whelan, C.T. (2002) Cumulative disadvantage or individualisation? A comparative analysis of poverty risk and incidence. European Societies, 4 (2), 209–233.
  37. Van deKaa, Dork, J (2002). The Idea of a Second Dempgraphi
  38. Zaidi, Batool & Philip Morgan S. (2017). The Second Demographic Transition Theory: A Review and Apprasial. Annual Review of Sociology. 43. 473-492.Ddoi: 1146/annurev-soc-060116-053442