آثار شروط ضمن عقد نکاح

نویسندگان

1 مدرّس خارج فقه و اصول و دانشیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

2 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات زن و خانواده

چکیده

این مقاله به بررسی آثار شرعی شروط ضمن عقد نکاح می‌پردازد. با بررسی ادلّه بیان‌شده در مسئله مذکور، به این نتیجه می‌رسیم که وفای به شرط فعل ضمن عقد نکاح وجوب شرعی دارد و می‌توان مشروط علیه را مجبور به وفا نمود. البته در صورت تخلّف از شرط در خصوص عقد نکاح، خیار فسخ ثابت نمی‌شود؛ هر چند در صورت تعذّر شرط در این عقد، خیار فسخ برای مشروط له ثابت می‌گردد. در مورد افعالی هم که حصول آنها نیازمند امضای شرعی است و ترک آنها در عقد شرط می شود، این نتیجه به دست می‌آید که تخلّف از شرط در آنها ممکن است و انجام خلاف شرط هرچند حرام است، اثر وضعی دارد.

کلیدواژه‌ها


1. ابن ابی شیبه، عبدالله بن محمّد. 1409هـ ق.المصنّف. ج. 4. ریاض: مکتبة الرشد.

2. ابن ادریس، محمد بن منصور [حلّی]. 1410هـ.ق. السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. ج. 2. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

3. اصفهانی، سید ابوالحسن. 1422هـ.ق.وسیلة النجاة، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی1.

4. آل عصفور بحرانی، حسین بن محمد. بی‌تا. الأنوار اللوامع فی شرح مفاتیح الشرائع. ج. 11. قم: مجمع البحوث العلمیة.

5. انصاری، مرتضی. 1415هـ.ق.کتاب المکاسب. ج. 6. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.

6. بجنوردی، سید حسن. 1419هـ.ق. القواعد الفقهیة. ج. 3. قم: نشر الهادی.

7. حرّ عاملی، محمد بن حسن. 1409هـ.ق.تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. ج. 18. قم: مؤسسة آل البیت: لإحیاء التراث.

8. ـــــــــــــــــ 1409هـ.ق. تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. ج. 20. قم: مؤسسة آل البیت: لإحیاء التراث.

9. ـــــــــــــــــ 1409هـ.ق. تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. ج. 21. قم: مؤسسة آل البیت: لإحیاء التراث.

10. حکیم، سید محسن. 1416هـ.ق. مستمسک العروة الوثقی، ج. 14. قم: مؤسسه دار التفسیر.

11. ـــــــــــــــــ 1410ق. منهاج الصالحین، ج. 2. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.

12. حکیم، سید محمدسعید. 1415هـ.ق. منهاج الصالحین. ج. 3. بیروت: دارالصفوة.

13. حلبی، حمزة بن علی. 1417هـ.ق. غنیة النزوع إلی علمی الأصول و الفروع. قم: مؤسسه امام صادق7.

14. حلّی، حسن بن یوسف. 1420هـ.ق. تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة. ج. 1. قم: مؤسسه امام صادق7.

15.  ـــــــــــــــــ. بی‌تا. تذکرة الفقهاء، ج 10، قم: مؤسسة آل البیت: لإحیاء التراث.

16. ـــــــــــــــــ 1413هـ.ق. قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام. ج. 3. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

17. خمینی، سید روح الله. بی‌تا. تحریر الوسیلة، ج. 2. قم: مؤسسه مطبوعات دار‌العلم.

18. خوئی، سید ابوالقاسم. 1372.معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرجال. ج. 8. قم: مرکز نشر الثقافة الاسلامیة.

19. ـــــــــــــــــ 1410هـ.ق.منهاج الصالحین، ج. 2. قم: نشر مدینة العلم.

20. سبزواری، سید عبد الأعلی. 1413هـ.ق. مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، ج. 17. قم: مؤسسه المنار.

21. ـــــــــــــــــ 1413 هـ.ق. مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، ج. 24. قم: مؤسسه المنار.

22. ـــــــــــــــــ 1413 هـ.ق. مهذّب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، ج. 25. قم: مؤسسه المنار.

23. سیستانی، سید علی. بی‌تا. منهاج الصالحین. ج. 3. قم: دفتر آیت الله العظمی سیستانی.

24. صدوق، محمّد بن علی بن بابویه. 1413 هـ.ق. من لا یحضره الفقیه. ج. 3. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

25. طوسی، ابوجعفر محمّد بن حسن. 1390هـ.ق.الاستبصار فیما اختلف من الأخبار. ج. 3. تهران: دارالکتب الاسلامیة.

26. ـــــــــــــــــ 1387هـ.ق.المبسوط فی فقه الامامیة. ج. 2. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.

27. ـــــــــــــــــ . 1407هـ.ق. تهذیب الأحکام. ج. 7. تهران: دارالکتب الاسلامیة.

28. عاملی، محمد بن مکّی. 1417هـ.ق. الدروس الشرعیة فی فقه الامامیة. ج. 3. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

29. ـــــــــــــــــ 1410هـ.ق. اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة. بیروت: دارالتراث ـ الدار الاسلامیة.

30. عاملی، زین‌الدین بن علی. 1410هـ.ق. الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. ج. 3. قم: کتابفروشی داوری.

31. ـــــــــــــــــ 1410هـ.ق. الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة. ج. 4. قم: کتابفروشی داوری.

32. ـــــــــــــــــ 1413هـ.ق.مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام. ج. 3. قم: مؤسسه المعارف الإسلامیة.

33. فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله [حلّی]. 1404هـ.ق. التنقیح الرائع لمختصر الشرائع. ج. 2. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.

34. کاشف الغطاء نجفی، علی بن جعفر. 1422هـ.ق.شرح خیارات اللمعة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

35. کرکی، علی بن حسین. 1414هـ.ق. جامع المقاصد فی شرح القواعد. ج. 4. قم: مؤسسة آل البیت: لإحیاء التراث.

36. مظفر، محمدرضا. 1380. اصول الفقه. قم: بوستان کتاب.

37. نجفی، محمدحسن. 1362.جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. ج. 25. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

38. ـــــــــــــــــ 1362. جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. ج. 30. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

39. نراقی، احمد بن محمدمهدی. 1415هـ.ق. مستند الشیعة‌ فی أحکام الشریعة. ج. 14. قم: مؤسسه آل البیت: لإحیاء التراث.

40. ـــــــــــــــــ 1417هـ.ق. عوائد الأیام فی بیان قواعد الأحکام و مهمّات مسائل الحلال و الحرام. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.