Gender and Family Studies

Gender and Family Studies

Disambiguation of the Supplementary Provision to Article 1130 of the Civil Law Regarding Judicial Divorce

Document Type : Original Article

Author
javad Habibi Tabar
The Faculty Member of Al-Mustafa International University; Professor at Qom Theological Seminary
Abstract
One of the voluntary factors of dissolution of marriage is divorce, which is divided into legal and judicial divorce. Articles 1029, 1030 and 1130 in the Civil Law of Iran deal with evidences of judicial divorce. Moreover, in the amendments applied to this law, by adding a supplementary provision to Article 1130, the definition of distress and constriction intended by the legislator and also the definition of examples regarding the distress and constriction of a wife were added. This supplementary provision to some extent removed the exaggeration and extremes in the interpretation of distress and constriction; however it caused some other ambiguities regarding this issue for the judges of the family courts. Among these ambiguities, the criterion of the rule of negation of distress and constriction in the examples of the distress and constriction is personal, as well as assumption of legality or legality of these examples. Also, it is not clear if the wife and not the husband is the source of her distress and constriction, will it be possible to apply the rule in judicial divorce or not? On the other hand, the common five factors related to distress and constriction including abandoning family life, the man's addiction to drugs or alcohol, the definite sentence of the husband to imprisonment for five years or more, the continuous misbehavior of the husband, and the husband's suffering from incurable mental or contagious diseases, are themselves ambiguities. In this article, it is proved that the examples regarding the foresaid supplementary provision are legal, and the distress and constriction caused by the wife herself can also be the cause of the effects of distress and constriction on her, and the other ambiguities mentioned have also been interpreted.
Keywords
dissolution of marriage
judicial divorce
distress and constriction
supplementary provision to Article 1130 of the Civil Law
  1. قرآن کریم.
  2. ‌‌ابن‌اثیر، مبارک ‌بن ‌محمد الجزری؛ النهایة؛ ج3، بیروت: المکتبة العلمیه، 1399ق.
  3. ‌‌ابن‌ادریس حلی، محمد بن منصور؛ السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى؛ قم: مؤسسة النشر الاسلامى، 1401ق.
  4. ‌‌ابن‌براج طرابلسی، قاضی عبدالعزیز؛ المهذب؛ ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1406ق.
  5. ‌‌ابن‌حمزه الطوسی، محمد ‌‌بن ‌علی؛ الوسیله الی نیل الفضیله؛ قم: منشورات مکتبة آیت‌الله العظمى المرعشی النجفی، 1408ق.
  6. ‌‌ابن‌زهره حلبى، حمزة بن على حسینی؛ غنیة النزوع الى علمی الاصول والفروع؛ قم: مؤسسة امام صادق7، 1417ق.
  7. ‌‌ابن‌فارس، احمد بن زکریا؛ معجم مقائیس اللغة؛ قم: مرکز النشر مکتب الاعلام الاسلامی، 1404ق.
  8. ‌‌ابن‌قیم الجوزی، محمد بن ابی‌بکر؛ زاد المعاد؛ 5ج، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1415ق.
  9. ‌‌ابن‌منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب؛ 15ج، بیروت: دار التراث عربی، 1408ق.
  10. ابوهلال عسکری، حسن بن عبدالله؛ معجم الفروق اللغویه؛ قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم، 1412ق.
  11. اصفهانی، ‌‌سیدابوالحسن؛ وسیلة النجاة؛ 3ج، ج2، نجف: کتاب الوقف، [بی‌تا].
  12. امامی، ‌‌سیدحسن؛ حقوق مدنی؛ چ15 و چ35، تهران: انتشارات اسلامیه، 1393.
  13. انصاری دزفولی، مرتضی؛ کتاب المکاسب؛ قم: کنگرة جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، 1415ق.
  14. ایروانی، باقر؛ دروس تمهیدیه فی القواعد الفقهیه؛ چ3، قم: دار الفقه للطباعة والنشر، 1426ق.
  15. آشتیانی، محمدحسن بن جعفر؛ الرسائل التسع؛ قم: کنگرة علامه آشتیانی، 1383.
  16. آملی، میرزا هاشم؛ مجمع الافکار ومطرح الانظار؛ مقرر: محمدعلی اسماعیل‌پور قمشه‌ای؛ قم: المطبعة العلمیه، 1395.
  17. بحرالعلوم، ‌‌سیدمحمد؛ بلغة الفقیه؛ ج3، چ4، تهران: مکتبة الصادق7، 1403ق.
  18. تبریزی، جواد؛ استفتائات جدید؛ قم: سرور، 1385.
  19. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ دانشنامة حقوقی؛ تهران: انتشارات گنج دانش، 1400.
  20. جعفری لنگرودی، محمدجعفر؛ مبسوط در ترمینولوژی حقوق؛ چ4، تهران: انتشارات گنج دانش، 1388.
  21. حائرى طباطبایى، سیدعلى بن محمد؛ تکملة العروة الوثقی؛ بیروت: دار الصفوه، 1430ق.
  22. حبیبی‌تبار، جواد؛ «توسیع نطاق قاعدة نفی الحرج الی الاحکام العدمیه»؛ المنهج الفقهی من منظار اهل البیت:، ش5، 1444ق.
  23. حبیبی‌تبار، جواد؛ گام‌به‌گام به حقوق خانواده؛ تهران: نشر میزان، 1399.
  24. حر عاملی، محمد بن حسن؛ الفصول المهمه؛ قم: مؤسسة معارف اسلامی امام رضا7، ۱۴۱۸ق.
  25. حکیم، محمدتقی؛ القواعد العامة فی فقه المقارن؛ تهران: مجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الاسلامیه، 1429ق.
  26. حلبی، تقی‌الدین؛ الکافی فی الفقه؛ چ1، اصفهان: کتابخانة عمومی امام امیرالمؤمنین7، 1403ق.
  27. حلی، حسین؛ بحوث الفقهیه؛ بیروت: مؤسسة المنار، 1415ق.
  28. محقق حلی، جعفر بن حسن؛ شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام؛ ج3، قم: اسماعیلیان، 1408ق.
  29. علامه حلی، حسن بن یوسف؛ مختلف الشیعه فی احکام الشریعه؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1413ق.
  30. علامه حلى، حسن بن یوسف؛ منتهى المطلب فی تحقیق المذهب‌؛ مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه، 1412ق.
  31. خرازی، ‌‌سیدمحسن؛ «کنترل جمعیت و عقیم‌سازی»؛ قم: مجلة فقه اهل‌بیت: (فارسی)، ش22، تابستان 1379.
  32. دسوقی، محمد بن احمد؛ حا‌شیة‌ الدسوقی‌ علی‌ الشرح‌ الکبیر؛ بیروت: مؤسسة‌ التا‌ریخ‌ العربی، 1430ق.
  33. سبحانی، جعفر؛ نظام الطلاق؛ قم: مؤسسة امام صادق7، 1414ق.
  34. سیستانی، سیدعلی حسینی؛ قاعدة لاضرر و لاضرار (تقریرات)؛ مترجم: اکبر نایب‌زاده؛ تهران: خرسندی، 1396.
  35. سیوری، مقداد بن عبدالله حلی؛ تنقیح الرائع؛ چ1، قم: انتشارات کتابخانة آیت‌الله المرعشی نجفی، 1404ق.
  36. شافعی، محمد بن ادریس؛ الأم؛ بیروت: دار الکتب العلمیه، 1423ق.
  37. صدر، ‌‌سیدمحمدباقر؛ بحوث فی علم الاصول؛ الحلقه الاولی والثانیه، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، 1423ق.
  38. صدوق، محمد بن على بن الحسین؛ المقنع؛ ج14، قم: مؤسسة الامام هادی7، 1415ق.
  39. صفایی، سیدحسین و اسدالله امامی؛ حقوق خانواده؛ ج1، تهران: میزان، 1387.
  40. طباطبایى یزدی، محمدکاظم؛ ملحقات العروه؛ قم: مکتبة الداوری، [بی‌تا].
  41. طریحى، فخرالدین؛ مجمع البحرین؛ بیروت: مرکز النشر الثقافة الاسلامیه، 1408ق.
  42. طوسی، محمد بن حسن؛ النهایة فی مجرد الفقه والفتاوی؛ بیروت: دار الکتاب العربی، 1400ق.
  43. طوسى، محمد بن حسن؛ الخلاف؛ قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1414ق.
  44. عاملی (شهید ثانى)، زین‌الدین بن على؛ مسالک الافهام الى تنقیح شرائع الاسلام؛ قم: مؤسسة المعارف الاسلامیه، 1413ق.
  45. فاضل لنکرانی، محمد؛ تفصیل الشریعه؛ کتاب «الطلاق والمواریث»، قم: مرکز فقهی ائمة اطهار:، 1429ق.
  46. فاضل لنکرانی، محمد؛ ثلث رسائل؛ قم: مرکز فقهی ائمة اطهار:، 1425ق.
  47. فاضل لنکرانی، محمد؛ رسالة توضیح المسائل؛ قم: آدینة سبز، 1386.
  48. فاضل لنکرانی، محمد؛ گنجینة آرای فقهی قضایی؛ قم: دفتر آموزش روحانیون و تدوین متون فقهی، معاونت آموزش قوة قضاییه، 1385.
  49. فاضل هندی، محمد بن حسن اصفهانی؛ کشف اللثام عن قواعد الاحکام؛ 11ج، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1435ق.
  50. فراهیدی، خلیل بن احمد؛ العین؛ چ2، قم: منشورات دار الهجرة، 1410ق.
  51. کاتوزیان، ناصر؛ اثبات و دلیل اثبات؛ چ2، تهران: انتشارات میزان، 1382 «الف».
  52. کاتوزیان، ناصر؛ اعتبار امر قضاوت‌شده؛ چ4، تهران: کانون وکلای دادگستری، 1374.
  53. کاتوزیان، ناصر؛ حقوق خانواده؛ چ6، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382 «ب».
  54. کاتوزیان، ناصر؛ ضمان قهری و مسئولیت مدنی؛ تهران: مؤسسة چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، 1369.
  55. کاتوزیان، ناصر؛ قواعد عمومی قراردها؛ چ7، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1385.
  56. کاتوزیان، ناصر؛ مقدمة علم حقوق؛ تهران: شرکت سهامی انتشار، 1395.
  57. کلینى، محمد بن یعقوب؛ الکافی؛ تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1407ق.
  58. گلپایگانى، ‌‌سیدمحمدرضا؛ مجمع المسائل‌؛ قم: دار القرآن الکریم‌، 1409ق.
  59. محقق حلی، جعفر بن حسن؛ شرایع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام؛ قم: مؤسسة اسماعیلیان، 1408ق.
  60. مراغی، ‌‌سیدمیرعبدالفتاح؛ العناوین الفقهیه؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1417ق.
  61. مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم؛ تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360.
  62. معاونت آموزش قوة قضاییه؛ رویة قضایی ایران در ارتباط با دادگاه‌های خانواده؛ ج4، تهران: انتشارات جنگل، 1387.
  63. مکارم شیرازى، ناصر؛ القواعد الفقهیه؛ قم: مدرسة امام امیرالمؤمنین7، 1411ق.
  64. مکارم شیرازى، ناصر؛ استفتائات جدید؛ قم: مدرسة امام امیرالمؤمنین7، 1427ق.
  65. مکارم شیرازى، ناصر؛ کتاب النکاح‌؛ قم: مدرسة الامام على بن ابی‌طالب7، 1424ق.
  66. منتظری، حسینعلی؛ استفتائات؛ تهران: نشر سایه، 1384.
  67. موسوی بجنوردی، ‌‌سیدحسن؛ قواعد الفقهیه؛ 7ج، قم: الهادی، 1419ق.
  68. موسوی خمینی، سیدروح‌الله؛ الرسائل؛ ج1، قم: انتشارات طباطبایی، [بی‌تا].
  69. موسوی خمینی، سیدروح‌الله؛ تحریر الوسیله؛ تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1392.
  70. موسوی خمینی، سیدروح‌الله؛ کتاب البیع؛ ج5، تهران؛ مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1421ق.
  71. نائینی، محمدحسین؛ منیة الطالب؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1392.
  72. نائینی، میرزا محمدحسین؛ فوائد الاصول؛ مقرّر محمدعلی کاظمینی؛ قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم، 1404ق.
  73. نجفی، محمدحسن؛ جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام؛ ط4، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1404ق.
  74. نراقی، احمد بن محمد؛ عوائد الایام فی بیان قواعد الاحکام؛ قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزة علمیة قم، 1417ق.
  75. وحید بهبهانی، محمدباقر؛ الفوائد الحائریه؛ قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1415ق.
  76. قوانین
  77. تبصرة الحاقی به مادة 1130 قانون مدنی، 1381.
  78. قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، 1379.
  79. قانون تجارت، مصوب 1311.
  80. قانون حمایت خانواده، مصوب 1391.
Gender and Family Studies
Volume 10, Issue 1 - Serial Number 18
September 2022
Pages 11-49