پژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19383220160220The Role of Difference between the Genders of Couple in Marriage in View of Internal and Western Lawنقش اختلاف جنس متعاقدین در وقوع نکاح از منظر حقوق داخلی و غربی113149392FAسید مهدیدادمرزیهیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه قم0000-0003-2525-9927Journal Article20170114In the present writing, it has been reported the position of Iranian law system regarding its main foundation that is jurisprudence of Twelvers related to role of difference between the genders of couple in marriage. Afterward, it has been done a comparative study by considering the latest achievements of law in the western countries and referring to the international documents. In this regard, it has been observed a gradual change in some of the western law systems on this issue, its reasons as well as the amount of consistency of whatever is connected to reality and whatever is advertised and finally it has been concluded that in the jurisprudence of Islam, Iran’s law system and that of many countries of the world and even some important international documents in line with the theoretical and applied faithfulness of all the people in the world consider the necessity of difference between genders of couple as an inevitable issue and its explicit stating is required in our civil law as well as in the present status of the world.در نوشته حاضر ابتدا موضع نظام حقوقی ایران را به گونه ای مستدل با توجه به ریشه اصلی آن یعنی فقه امامیه نسبت به نقش عامل اختلاف جنس متعاقدین در وقوع نکاح گزارش کرده ایم. سپس با عنایت به تازه ترین دستاورد حقوقی کشورهای غربی و اشاره به اسناد بین المللی یک بررسی مقایسه ای را در این باره نشان داده ایم. در این راستا چرخش تدریجی پاره ای از نظام های حقوقی غربی را پیرامون این موضوع ، دلایل آن و میزان انطباق آن چه در این باره واقعیت دارد با آن چه که تبلیغ می شود رصد کرده ایم. در نهایت به این نتیجه رسیده ایم که در فقه اسلام، نظام حقوقی ایران و عمده کشور های جهان و حتی چند سند مهم بین المللی؛ همسو با پای بندی نظری و عملی عموم مردم دنیا، ضرورت عامل اختلاف جنس در دو طرف نکاح، امری مسلم دانسته می شود که در شرایط کنونی دنیا تصریح به آن در قانون مدنی ما لازم به نظر می رسدhttps://www.jgfs.ir/article_49392_2439c71f14c8db4ac5208cc84113cffc.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19383220160220The Statement of Jurisprudential Bases Effective in the Adjustment of the Negation of Distress and Constriction Decree on the Jurisprudential Issues of Familyتبیین مبانی فقهی مؤثر در تطبیق قاعده نفی عسر و حرج بر مسائل فقهی خانواده336149395FAمهدیسجادی امینعضو هیئت علمی مرکز تحقیقات زن و خانواده0009-0007-0938-373XJournal Article20170205The main application of the negation of distress and constriction decree is in the jurisprudential issues of family including divorce, abortion, and custody by couple, sexual relationship and adoption. This decree illustrates that Allah has not determined any difficult ruling and as a secondary rule, it states that some religious decrees are not considered to be the responsibility of obliged people in case they are difficult. Some elements have challenged the adjustment of this decree to its applicability. In many cases, it is observed that some jurisprudents and jurists eliminate the primary decree and in spite of the willpower of couple, they issue the divorce while some are against this act. Furthermore, in judicial courts, sometimes it is issued various verdicts in similar cases referring to this decree. The discrepancy related to the adjustment of this decree is due to the divergence in the jurisprudential bases of this decree. In this research, it has been investigated the jurisprudential bases effective on the fulfillment of this decree and it has been confirmed that distress is practical and personal including physical and spiritual. The criterion for the identification of distress realization is norm via regarding the individual and social status of obliged person. This decree includes the existential as well as obligatory decrees (essential and recommended issues) and the ones related to the others’ rights considering its importance. This decree is related to the present distress and not the distress related to the past.از کاربردهای مهم قاعدة نفی عسروحرج، جریان آن در مسائل فقهی خانواده، ازجمله طلاق، سقطجنین، حضانت، قوامیت زوج، میزان ارتباط جنسی و فرزندخواندگی است. این قاعده هم بر این دلالت دارد که خداوند هنگام تشریع وظایف مکلفان حکمی را که موجب مشقت شدید آنان شود، جعل نکرده و هم به عنوان یک قاعدة ثانوی نشان میدهد اگر امتثال برخی احکام شرعی در شرایط خاص برای بعضی مکلفان حرجآور باشد، از عهدة آنان برداشته شده است. این قاعده در سرتاسر فقه ازجمله مسائل خانواده جریان چشمگیری دارد؛ ولی برخی عوامل، تطبیق این قاعده بر مصادیقش را با چالش روبهرو کرده است. در موارد پرشمار دیده میشود برخی فقیهان و حقوقدانان با استناد به این قاعده، حکم اولیه را رفع کرده و مثلاً با وجود ارادة زوج، به طلاق زوجه حکم میکنند؛ ولی عدهای دیگر چنین رویهای را نپذیرفته و طلاق را با استناد به این قاعده جاری نمیدانند. افزون بر این گاهی در محاکم قضایی، با استناد به این قاعده، در موارد مشابه، احکام متفاوتی صادر میشود؛ بهگونهایکه مثلاً زوجه نمیداند آیا در این مورد خاص میتواند درخواست طلاق یا حضانت دهد و خواستة او تحقق مییابد یا نه؟ اختلافنظر در تطبیق این قاعده، معلول اموری است که از همه مهمتر، اختلافنظر در مبانی فقهی این قاعده است. توجه به این مبانی افزون بر اینکه قانونگذار را در تدوین قوانین شفاف و صریح یاری میکند و موجب رفع ابهام در مواد قانونی میشود، مانع برخورد سلیقهای در تطبیق این قاعده بر موارد مشابه میگردد. در این پژوهش، مبانی فقهی مؤثر در جریان این قاعده، بررسی و اثبات شده است که مقصود از حرج در این قاعده، حرج فعلی شخصی و اعم از حرج جسمی و روحی است. معیار و ملاک برای تشخیص تحقق حرج، عرف با لحاظ وضعیت فردی و اجتماعی مکلف است. جریان این قاعده افزون بر احکام وجودی، شامل احکام عدمی نیز شده و همچنین احکام تکلیفی (واجبات و محرمات)، وضعی و احکام مربوط به حقوق دیگران را با رعایت اهمیت آن در بر میگیرد. با این قاعده تنها حرجهای فعلی و حرجهای قطعی استقبالی برداشته میشود و دربارة حرجهای گذشته جاری نیست.https://www.jgfs.ir/article_49395_2695798688fee84ea56dfd0ecf332578.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19383220160220Typology of the Approach towards the
Traditional Values of Familyسنخشناسی نگرش به ارزشهای سنتی خانواده689549394FAمحمدتقیکرمیعضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطباییمیناموسوی زادهکارشناس ارشد دانشگاه علامه طباطباییJournal Article20160905The main purpose of this research is achieving a kind of typology on the approach towards the traditional values of family; accordingly the objective has been realized through an interpretive approach as well as relying on some concepts such as rethinking along with the ideas of theorists like Zimel, Gidnez, Bourdieu, and Berger towards a conceptual framework. The approach of research is qualitative and the data has been collected through purposive sampling and interviewing with 23 Tehrani citizens ranging from 30 to 53 years old. The finding of research has provided four kinds of fundamentalist, moderate, selective and modernist strategies. Every kind of strategy is classified as a different and distinguished interpretive type on the basis of various interpretations presented by people from their own strategies.در این مقاله، هدف فهم استراتژی های شهروندان تهرانی در مواجهه با ارزش های سنتی خانواده است. منظور از استراتژی، راهبردها و رویکردهای کلان است که می توان در مجموع از رفتارهای شخص در موقعیت های مختلف کشف کرد. به این منظور با رویکردی تفسیری و با کمک مفاهیم حساسی چون بازاندیشی، برخورد انتخابی ، به چارچوب مفهومی خود دست یافتیم. برای یافتن پاسخ سؤالات تحقیق با 23 نفر از شهروندان تهرانی بین 30 تا 53 سال، مصاحبه عمیق انجام شده است. یافته های تحقیق با روش تحلیل مضمونی، مورد بررسی قرار گرفته اند و مضامین پژوهش با استفاده از گونه شناسی از استراتژی ها و تفسیرهای افراد در مواجهه با ارزش های سنتی خانواده، ارائه گردیده اند. بر اساس نتایج این پژوهش چهار گونه استراتژی اصول گرایانه، اعتدالگرایانه، گزینشی و تجددگرایانه به دست آمده اند. افراد در هر کدام از این گونه های استراتژی، معنای واحدی به رفتارهای خود نمی دهند، در نتیجه بر اساس تفسیرهایی که افراد از استراتژی های خود ارائه می کنند، هر یک از گونه ها به گونه های تفسیری متمایزی دسته بندی شده اند.https://www.jgfs.ir/article_49394_d9b85b7ae11b4ceb07c1b101b1ff5361.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19383220160220The Decree of Alimony in Favor of Widow on the Basis of the 240th Verse of the Cow Chapterحکم نفقه زن بیوه بر اساس آیه 240 سوره بقره10013749401FAامیرمهاجر میلانیعضو هیئت علمی مرکز تحقیقات زن و خانوادهJournal Article20160715The major concern of the present research is to study the jurisprudential decree of alimony or maintenance in favor of widow. With the aim of determining the source of alimony, a year following the death of husband and illuminating the kind of support according to Holy Quran, this research tries to illustrate the relationship between this verse and the two aforementioned points taking advantage of the 240th verse in The Cow chapters being considered as the only verse referring to this issue. In this regard, presenting various interpretations from this holy verse, the elements of its difference, the reasons of Islamic well-known intellectuals on the abrogation of the verse according to the maintenance- oddeh- verse - The Cow chapter, 234th verse or Marvarith verse –Women chapter, 21st verse- it has been concluded that the verse is not referred to the alimony in ignorant age with the time of one year. <br />Moreover, the owners of this viewpoint have not firmly supported their claim related to one year maintenance of widow in the age of ignorance and the stated testament in “making testament for their wives, vasiyaton le azvajehem” is interpreted based on the common viewpoint among Shiite scientists that there is no inconsistency between making testament in favor of wife and her being inherited or the aim maybe the divine advice and order and regarding its being preferential, it is not imagined any incongruity between this verse and Mawarith verse. Accordingly, there is no reason for cancellation of the holy verse and it is recommended for husband to make testament concerning the expense for one year living of wife a long with the right of residence in his house. This testament is effective and operative according to the determined regulations and there is no reason for its abrogation.موضوع تحقیق حاضر بررسی حکم فقهی نفقۀ زن بیوه است. این پژوهش - با هدف تعیین محل تأمین نفقۀ زن بیوه تا یک سال پس از درگذشت شوهر و تبیین نوع حمایت قرآن از زنان بیوه - میکوشد با طرح آیۀ 240 سورۀ بقره به عنوان تنها آیهای که به این دو نکتۀ اشاره دارد، دلالت آن بر دو نکتۀ پیشگفته را روشن کند. در این راستا با ارائۀ برداشتهای متفاوت از آیة شریفه و عوامل اختلاف آن، دلایل دیدگاه مشهور اندیشمندان اسلامی مبنی بر نسخ آیة شریفه به استناد آیۀ عده (بقره: 234) یا آیۀ مواریث (نساء: 12) یا به استناد هر دو بررسی شده، نتیجه گرفته است که آیة شریفه به عدۀ جاهلی که مدت آن را یک سال دانستهاند، نظارتی ندارد. افزون بر اینکه صاحبان این دیدگاه، ادعای خود مبنی بر یک سال بودن عدۀ زن بیوه در دورۀ جاهلیت را با شواهد محکمی پشتیبانی نکردهاند. همچنانکه وصیت مطرح در عبارت «<strong>وَصِیَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ</strong>» یا ظاهر در معنای اصطلاحی آن است که در این صورت بر اساس نگرش رایج در میان اندیشمندان شیعی، منافاتی میان وصیت به همسر با وارث بودن وی نیست یا مقصود از آن، سفارش و توصیۀ الهی است که با نظر به استحبابی بودن آن، همچنان منافاتی میان این آیه با آیة مواریث تصور نمیشود؛ بنابراین دلیلی بر نسخ آیة شریفه وجود ندارد و بر اساس آن بر شوهر مستحب است که وقتی هنوز زنده است، برای همسر خود هزینۀ یک سال زندگی به همراه حق سکونت در منزل خود را وصیت کند. این وصیت، طبق ضوابط قانون وصیت نافذ است و دلیلی بر نسخ اصل آن یا استحباب آن وجود نداردhttps://www.jgfs.ir/article_49401_e176a36dd5769c37c85aa7663ea8c03b.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19383220160220Marie Warn and the Pragmatic Reasoning
on the Allowance of Abortionمری وارن و استدلال های پیامدگرایانه برجواز سقط جنین13915849393FAفاطمهجمشیدیپژوهشگر مرکز پژوهش های اسلامی معصومیهعلیرضاال بویهاستادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیJournal Article20170208Abortion is considered as one of the main issues in the applied ethics and it has been presented various inferences for and against it. Some philosophers of ethics have investigated the issue considering the standard theory in the philosophy of ethics and some have done without regarding it. Marie Warn has studied the issue based on the two methods since the ethical pragmatism is deemed to be one of the common theories in the philosophy of ethics in the West and it has been of some effects on the Muslim intellectuals. Consequently, some of the theories of Islamic ethics have considered pragmatic theory due to its importance as well as the effectiveness of Marie Warn’s work in regard with abortion. This writing is to study and criticize her pragmatic reasoning pertaining to the allowance of abortion, denying the fundamental rights of women, pregnancies as a result of violation, receiving a necessary and economical payment as well as preventing from the increase of population.سقط جنین یکی از مسائل مهم در اخلاق کاربردی است و استدلالهای بسیاری در دفاع و بر ضد آن اقامه شده است. برخی فیلسوفان اخلاق با توجه به نظریة هنجاری خود در فلسفة اخلاق، این موضوع را بررسی کرده و برخی دیگر بدون توجه به نظریة هنجاری به واکاوی آن پرداختهاند. خانم وارن از کسانی است که در موضوع سقطجنین بر اساس هر دو شیوه استدلال کرده است. با توجه به اینکه پیامدگرایی اخلاقی، یکی از نظریههای رایج در فلسفة اخلاق غرب است و تأثیراتی نیز بر اندیشمندان مسلمان داشته است؛ بهگونهایکه برخی نظریة اخلاق اسلامی را - با جرح و تعدیلی ـ نظریهای پیامدگرایانه دانستهاند و از سوی دیگر با توجه به اهمیت و تأثیرگذاری خانم مری آنه وارن در موضوع سقط جنین، این نوشتار در نظر دارد استدلالهای پیامدگرایانة او دربارة جواز سقطجنین، ازجمله نادیده گرفتن حقوق اساسی زنان، بارداریهای ناشی از تجاوز به عنف، دریافت دستمزد، ضرورتی اقتصادی و جلوگیری از رشد جمعیت را بررسی و نقد کند.https://www.jgfs.ir/article_49393_942b6d880fb765439d84a40ff8a58988.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19383220160220The Representation of Family in the Selected Novels by Female Authors, Contemporary Three Decades (1360-90)بازنمایی خانواده در رمانهای منتخب نویسندگان زن سه دهه معاصر ایران (1390-1360)16319649397FAسمیهشالچیعضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطباییالههفزونیکارشناس ارشد دانشگاه علامه طباطباییمیناموسوی زادهکارشناس ارشد دانشگاه علامه طباطباییJournal Article20160815Since the novel has been historically investigated in the representation of society and social changes, it has been constantly at the center of sociologist’s attention. In Iran especially in the last decades, it has been observed the increase of female authors, so that novel is the only literary account in which the role of women in creation of it is equated with that of men. One of the main social themes in these novels is family. The research investigates five unpopular novels created by women talking advantage of semiotics. The findings of research illustrate that in the novels of three recent decades in Iran, the common theme is the female hero’s encountering with the tradition and modernity and the hero finally selects modernity despite tolerating great deal of difficulties and consequently she gets distant from her traditional world around. The women is traditionally represented as wife, mother, kind and patient character types which restate the view of traditional discourse towards women and she moves constantly towards modern identity and wondering issues. The portion of women in love and mating has increased while motherhood from the dominant element within the discourse of women’s identity has decreased so that the concern of motherhood is less observed and it is seen a kind of disagreement with the traditions of motherhood in these novels. Women are looking for new definitions from themselves as well as the family roles such as mating which is in relation with those definitions. Consequently, the mating relationship is represented with the tension of alteration and betrayal. Hence, family is regarded as the center of abundant changes and crises such as divorce, generation gap, and lack of understanding.رمان به طور تاریخی به بازنمایی مسائل جامعه و تغییرات اجتماعی پرداخته و ازاینرو همواره مورد توجه جامعهشناسان بوده است. در ایران بهویژه در دهههای اخیر با افزایش کمی زنان رماننویس روبهرو هستیم؛ بهگونهایکه شاید تنها گونۀ ادبی است که نقش زنان در آفرینش آن با مردان برابر است. یکی از درونمایههای اجتماعی اصلی در این رمانها، خانواده است. این پژوهش با بهرهگیری از روش نشانهشناسی، پنج رمان غیرعوامپسند از نویسندگان زن را بررسی میکند. بر اساس یافتههای پژوهش به نظر میرسد مضمون مشترک رمانهای سه دهۀ اخیر ایران، رویارویی قهرمان زن رمان با تقابل سنت و مدرنیته است که اغلب درنهایت، قهرمان رمان با وجود تحمل مصائب بسیار، مدرنیته را بر میگزیند و از این نظر با دنیای سنتی پیرامون خود فاصله میگیرد. بازنمایی زنان از نقشهای خانوادگی انتسابی و سنتی مانند همسری و مادری و تیپهای شخصیتی مهربان و بردبار که نگاه گفتمان سنتی را به زنان بازگو میکند، به سمت هویت مدرن و سوژههای سرگردان در حرکت است. سهم عاملیت زنان در عشق و همسری افزایش یافته و مادری، از عنصر غالب گفتمان هویت زنان به بخش کوچک آن تغییر یافته است؛ بهگونهایکه دغدغههای مادری کمتر در این رمانها دیده میشود و فراتر از این بهنوعی مخالفت با سنتهای مادری در رمانها وجود دارد. زنان مشغول ساختن تعاریف جدیدی از خود و نقشهای خانوادگی مرتبط با آن مانند همسری هستند؛ ازاینرو روابط همسری با تنش تغییر و خیانت بازنمایی میشود. همراه با این تحولات، خانواده کانون تغییرات و بحرانهای بسیاری همچون طلاق، فاصلۀ نسلها و نداشتن تفاهم میشود.https://www.jgfs.ir/article_49397_2121376a323507c01c5e92c39ae8ccd4.pdf