پژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19389120210823Fundamental Themes in Religious Intellectualist Approach on Women's Issuesمضامین اساسی در رویکرد نواندیشی دینی به مسائل زنان1145144904FAمحمدرضازیبایی نژاداستادیار پژوهشکده زن و خانوادهطاهرهخزائیاستادیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20210712Islamic feminism is deeply connected to the discourse of religious intellectualism. By entering the field of women's issues, religious intellectualism not only gave scientific credibility to the theoretical literature of this field but also found more social extension for itself. At first, it did not indicate a sense of belonging to women's issues. Iranian egalitarian and feminist currents, especially Women magazine, have played a prominent role in paving the way for the infiltration of religious intellectualism into women's issues. In fact, with the innovation of this magazine, religious intellectualism, which may not have been prominent in its work on women's issues before, entered this domain and began to produce theoretical literature in the foresaid field. Therefore, the four main figures of the modernist movement, namely Mohammad Mojtahed Shabestari, Abdolkarim Soroush, Mostafa Malekian and Mohsen Kadivar, who have dealt with the issue of women in the light of epistemological, theological and jurisprudential debates, were selected. Hence, all their published interviews and works as well as materials related to them in Women magazine from issue 57, November 1999 and on websites until 2017 were studied and analyzed by applying content analysis method and of course with a critical approach. The results of the research indicated some important themes in the discourse of intellectualism in dealing with women issues including: justice and the signatory condition of social rules (according to Shabestari), historical reason and plurality in understanding of religion (according to Soroush), moral individualism, rationality and spirituality (according to Malekian) and equal justice and intellectual benefit (according to Kadivar).فمینیسم اسلامی پیوند عمیقی با گفتمان نواندیشی دینی دارد. نواندیشی دینی با ورود به حوزة مسائل زنان، هم به ادبیات نظری این حوزه اعتبار علمی بخشید و هم خود امتداد اجتماعی بیشتری یافت. نواندیشی دینی نخست احساس تعلقی به مباحث زنان نداشت. جریانهای برابریخواهانه و فمینیستی ایرانی بهویژه مجلۀ زنان نقش برجستهای در فراهمسازی زمینههای ورود جریان نواندیشی دینی در مسئلهشدگی زنان داشتهاند. درواقع با ابتکار این مجله، نواندیشی دینی که شاید پیش از این دغدغۀ مسائل زنان را به صورت برجسته در کارنامۀ خود نداشت، وارد این میدان شد و به تولید ادبیات نظری در این حوزه پرداخت. از همین رو چهار چهرة اصلی جریان نواندیشی، یعنی محمد مجتهد شبستری، عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان و محسن کدیور که از دریچة بحثهای معرفتشناختی، کلامی و فقهی به مسئلهشدگی زنان پرداختهاند، انتخاب شدند و همة مصاحبهها و آثار منتشرشده از آنها و در رابطه با آنها در مجلة زنان از شمارة 57 یعنی از آبان 1378 و در وبسایتها تا سال 1396 به روش تحلیل محتوا و البته با رویکردی انتقادی مطالعه و واکاوی شد. نتایج پژوهش نشاندهندۀ چند مضمون مهم در گفتمان جریان نواندیشی دینی در رویارویی با مسئلهشدگی زنان است که عبارتاند از: عدالت عصری و امضایی بودن احکام اجتماعی (نزد شبستری)، عقل تاریخی و تکثر فهم از دین (نزد سروش)، فردگرایی اخلاقی و عقلانیت و معنویت (نزد ملکیان) و عدالت مساواتی و منفعت عقلانی (نزد کدیور).https://www.jgfs.ir/article_144904_b8a63b195bf5b12b1a238b5dca51ae21.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19389120210823Justifying and Criticizing the Allocation of Gender-based Quotas for Women from the Perspective of Parliamentary Election Rights; Comparative Studyتوجیه و نقد اختصاص سهمیههای مبتنی بر جنسیت برای زنان از منظر حقوق انتخابات پارلمانی؛ مطالعة تطبیقی4768144902FAعلیمشهدیدانشیار دانشگاه قمJournal Article20200325In some countries, in parliamentary election rights a quota mechanism is provided to increase the role of women's political participation. This is done to ensure the increase in women eligibility in the parliamentary election process. The fundamental question discusses how these quotas are formed in the constitutions of countries and how the provision of gender-based quotas for women is legally justified. It also addresses the points that can be criticized. Applying an analytical-descriptive method, this study, in a comparative approach, discusses and evaluates attitudes of both proponents and opponents on gender-based quotas and the way parliamentary seats are distributed to women in different electoral systems. In short, from the point of view of opposing attitudes, these quotas are contrary to the principle of equality, party rights, democracy and meritocracy. Support for women's political participation, positive discrimination, and human rights also reflect the advocates' point of view. The basic premise of this article, answering the main question, is that despite opposing approaches, gender-based quotas are now accepted in the constitutions of many countries to ensure women's political participation.در حقوق انتخابات پارلمانی برخی از کشورها، سازوکار سهمیهبندی جهت افزایش نقش مشارکت سیاسی زنان پیشبینی شده است. این امر در راستای تضمین افزایش انتخابپذیری زنان در فرایند انتخابات پارلمانی صورت میگیرد. این پرسش اساسی مطرح است که در حقوق اساسی کشورها این سهمیهها چگونه شکل گرفته و پیشبینی سهمیههای مبتنی بر جنسیت برای زنان از لحاظ حقوقی چگونه توجیه شده است. نیز چه انتقاداتی میتوان بر آن وارد کرد. در این پژوهش کوشیده شده با روش تحلیلی - توصیفی، ضمن مطالعة تطبیقی سهمیههای مبتنی بر جنسیت و نحوة توزیع کرسیهای پارلمانی به زنان در نظامهای انتخاباتی گوناگون، رویکردهای مخالفان و موافقان و استدلالها بحث و ارزیابی شود. بهاجمال از دیدگاه رویکردهای مخالف این سهمیهها بر خلاف اصل برابری، حقوق حزبی، دموکراسی و شایستهسالاری هستند. حمایت از حق مشارکت سیاسی زنان، تبعیض مثبت و حقوق بشر نیز بیانگر رویکرد مدافعان است. فرض اساسی این مقاله در پاسخ به پرسش اصلی بر این مبنا استوار است که با وجود رویکردهای مخالف، امروزه در حقوق اساسی بسیاری از کشورها به منظور تضمین مشارکت سیاسی زنان، سهمیههای مبتنی بر جنسیت پذیرفته شده است.https://www.jgfs.ir/article_144902_6a019821260511efa2adc3c3841c8241.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19389120210823A Critique of the Article "The Verdict of Alimony for Widows based on Verse 240 of Surah Al-Baqarah"نقد مقالة «حکم نفقة زن بیوه بر اساس آیة 240 سورة بقره»6992145241FAمهدیاحمدیدانش پژوه مقطع تخصصی رشته خانواده از مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامیJournal Article20210626This study is a critique of the article "The Ruling on Alimony for Widows based on Verse 240 of Surah Al-Baqarah" written by Mr. Amir Mohajer Milani in order to explain the correct view on alimony for widows. Mr. Milani's article is well-researched, innovative, and accurate; however, it has some problems in its content, form and edition. Content defects are divided into general and case problems. In the section on general content problems, three problems are mentioned: "lack of comprehensive compliance", "not mentioning some of the necessary discussions" and "lack of relative stability in different parts of the article". As in twenty cases, the author's mistakes and the shortcomings of his article are presented as a case-by-case content problem. Then, the title of the article is critiqued and some formal and editing flaws are mentioned. Finally, contrary to the author's opinion, it has been concluded that according to popular narrations and opinions, verse 240 of Surah Al-Baqarah has been abrogated as edde ruling, and at the same time, the ruling of accepting a will for a wife is still valid.این نوشتار در نقد مقالة «حکم نفقة زن بیوه بر اساس آیة 240 سورة بقره» نوشتة آقای امیر مهاجر میلانی و بیان نظر صحیح در نفقة بیوه به قلم آمده است. گرچه مقالة آقای میلانی دارای تتبع و نوآوری و دقت مناسبی است؛ اما برخی ایرادهای محتوایی و شکلی و ویرایشی نیز دارد. ایرادهای محتوایی به دو بخش ایرادهای کلی و موردی تقسیم شده است. در بخش ایرادات محتوایی کلی، سه ایرادِ «نبود تتبّع جامع»، «ذکر نشدن پارهای از مباحث لازم» و «نداشتن ثبات نسبی در نقاط مختلفی از مقاله» ذکر شده است؛ همانگونه که در بیست مورد، اشتباهات مؤلف و نواقص مقالهاش به عنوان ایراد محتوایی موردی مطرح شده است. سپس عنوان مقاله نقد شده و به پارهای ایرادهای شکلی و ویرایشی نیز اشاره شده است. درنهایت و بر خلاف نظر مؤلف، نتیجه این شده که طبق روایات و نظر مشهور، آیة 240 سورة بقره در حکم عده نسخ شده و درعینحال، حکم استحباب وصیت برای زوجه پابرجاست.https://www.jgfs.ir/article_145241_84a6a164e2f7b93172d35872ffb3471e.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19389120210823The Eeffect of Family and Peer Cohesion on Students' Bullying Behaviorsتأثیر انسجام خانوادگی و گروه همسالان با رفتارهای قلدرانه دانشآموزان93113144903FAرامینحبیبی کلیبردانشیار، روانشناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایرانصادقصیادیدکتری، رشته روانشناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایرانJournal Article20200723The aim of this study is to analyze the relationship between family cohesion and peer group with bullying behaviors of students in Islamabad-e-Gharb. The research method was explanatory. The population of the present study included high school students in Islamabad-e-Gharb in the academic year of 2016-2017. Hence, 364 students were selected and studied based on cluster sampling method. Research instruments included Family Cohesion Questionnaire, Illinois Bullying Scale, Peer Pressure Questionnaire, Peer Impact Resistance Scale, and Peer Compliance Questionnaire. Hence, data analysis was conducted based on path analysis method using AMOS software. The results of path analysis indicated that family cohesion has a negative and significant direct effect on bullying. Also, peer pressure, in addition to a positive and significant direct effect on bullying, has a positive and significant indirect effect through peer conformity on bullying. Resistance to the influence of peers, in addition to a direct negative and significant effect on bullying, has an indirect positive and significant effect on bullying. According to the obtained results, coordination and management of contextual variables involved in bullying behaviors (such as family, school and peer group) can be very effective in understanding and reducing students' bullying behaviors and consequently reducing irregularities and maltreatments at schools.هدف پژوهش حاضر تحلیل مسیر رابطة انسجام خانوادگی و گروه همسالان با رفتارهای قلدرانة دانشآموزان در شهرستان اسلامآباد غرب بود. روش پژوهش پیمایشی از نوع تبیینی بود. جامعة پژوهش حاضر تمامی دانشآموزان مقطع متوسطة شهرستان اسلامآباد غرب در سال تحصیلی 1398-1399 بودند که به روش نمونهگیری خوشهای، 364 دانشآموز انتخاب و بررسی شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامة انسجام خانوادگی، مقیاس قلدری ایلینویز، پرسشنامة فشار همسالان، مقیاس مقاومت در برابر تأثیر همسالان و پرسشنامة همنوایی با همسالان بود. روش تحلیل دادهها تحلیل مسیر با استفاده از نرم-افزار AMOS بود. نتایج تحلیل مسیر نشان داد انسجام خانوادگی اثر مستقیم منفی و معناداری بر قلدری دارد. همچنین فشار همسالان افزون بر اثر مستقیم مثبت و معنادار بر قلدری، دارای اثر غیرمستقیم مثبت و معنادار با واسطة همنوایی با همسالان بر قلدری است. مقاومت در برابر تأثیر همسالان نیز افزون بر اثر مستقیم منفی و معنادار بر قلدری، دارای اثر غیرمستقیم مثبت و معنادار بر قلدری است. با توجه به نتایج بهدستآمده هماهنگسازی و مدیریت متغیرهای بافتی درگیر در رفتارهای قلدرانه (مانند خانواده، مدرسه و گروه همسالان) میتواند در درک و کاهش رفتارهای قلدرانة دانشآموزان و متعاقباً کاهش بینظمیها و بدرفتاریها در مدارس بسیار مؤثر باشد..https://www.jgfs.ir/article_144903_33365e328dd27f43c90a56c936f1435a.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19389120210823Investigating the Relationship between Media Literacy and Social Health of Adolescent Girls between 15 to19 years old in Mashhadبررسی رابطه سواد رسانهای با سلامت اجتماعی نوجوانان دختر 15-19 ساله شهر مشهد مقدس115142146739FAفاطمهحسینیدانشجوی دکتری گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قوچانمهنازامیرپوراستادیار گروه علوم اجتماعی .دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد قوچانملیحهمحمدپورمربی گروه علوم اجتماعی.دانشگاه پیام نور، تهرانJournal Article20210208Social health as a criterion for evaluating people's capability in social activities is influenced by media literacy. The present research study, analyzed the relationship between social health of adolescent girls between 15 to 19 years old living in Mashhad and their media literacy. The research was conducted applying Keys Social Health Standard Questionnaire as well as a Researcher-Made Questionnaire, the reliability of which was assessed by Cronbach's Alpha and validity of formally confirmed method. The statistical population included 103,299 people from which the sample size was determined based on Cochran's formula involving 383 people. Also, sampling was conducted according to multi-stage random sampling method. Pearson’s Correlation Coefficient indicated a direct and significant relationship between media literacy and social health dimensions in this study. That is, the higher the media literacy, the higher the social health. Therefore, the main hypothesis of the research was confirmed. Regression analysis shows that 14.5% of social health changes are due to changes in media literacy and the rest are influenced by other factors.سلامت اجتماعی (Social Health) به عنوان ملاک توانمندی اشخاص در فعالیت های اجتماعی، تحت تأثیر سواد رسانهای است. در این پژوهش پیمایشی، رابطة سلامت اجتماعی نوجوانان دختر پانزده تا نوزدهسالة شهر مشهد با سواد رسانهای (Media Literacy) آنان با بهرهگیری از پرسشنامة استاندارد سلامت اجتماعی کییز و پرسشنامة محققساخته که پایایی آن با محاسبة آلفای کرونباخ و اعتبار به روش صوری تأیید شده، مورد سنجش قرار گرفته است. از جامعة آماری ۱۰۳۲۹۹ نفری، حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران، ۳۸۳ نفر تعیین و نمونهگیری به روش چندمرحلهای تصادفی انجام شده است. ضریب همبستگی پیرسون رابطة مستقیم و معنادار بین سواد رسانهای و ابعاد سلامت اجتماعی در این پژوهش را نشان میدهد؛ یعنی هرچه سواد رسانهای بالاتر، سلامت اجتماعی نیز بالاتر خواهد بود. بنابراین فرضیة اصلی پژوهش تأیید میشود. تحلیل رگرسیون ۵/۱۴ درصد از تغییرات سلامت اجتماعی را ناشی از تغییرات سواد رسانهای نشان میدهد و بقیة تغییرات تحت تأثیر عوامل دیگری است.https://www.jgfs.ir/article_146739_e0016afc42709b4c3ce12d8d8593fc42.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19389120210823Women, Superstition and Its Relation to Some Social Parameters (Case study: Bandar Abbas)خرافهگرایی و ارتباط آن با برخی پارامترهای اجتماعی در میان زنان شهر بندرعباس143170146738FAیاسررستگاراستادیار جامعه شناسی، عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه هرمزگان0000-0002-0821-5183زهراولی پوردانش آموخته کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه هرمزگانJournal Article20210827Despite modern developments in the past few decades, superstition as a social construct is still present in the daily lives of some citizens. It is also regarded as the basis for decision-making and action, and Bandar Abbas is no exception to this rule. Therefore, the purpose of this study is to measure the status of superstition and its relationship with some social parameters. The research method of this study was survey and research data were collected by applying questionnaires. To determine the sample size based on Morgan Table, 400 women from 18 to 60 years old in Bandar Abbas have been selected by stratified random sampling method. According to the research findings, the average tendency to superstitions (42.93) has been reported as moderate to high. The study of contextual variables indicated that age has a decisive effect on the tendency of women to superstitions; however, the absence of relation between variables such as level of education and household income with the tendency toward superstition, indicated that this phenomenon is beyond class and beyond education. Also, the results of the inferential test of research hypotheses indicate that there is no relation between social alienation and the tendency to superstition. On the other hand, however, there is an inverse and significant relation between rational action, religiosity, sense of social security and life satisfaction of women in this city with the tendency to superstitions.بهرغم تحولات مدرن در چند دهة گذشته، خرافهگرایی به مثابه سازهای اجتماعی همچنان در زندگی روزمرة برخی شهروندان حضور دارد و مبنای تصمیمگیری و کنشورزی است. شهر بندرعباس نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ ازاینرو هدف پژوهش حاضر مطالعة گرایش به خرافات و ارتباط آن با برخی پارامترهای اجتماعی است. روش بررسی این پژوهش پیمایش است و با بهرهگیری از ابزار پرسشنامه، دادههای تحقیق گردآوری شدهاند. برای تعیین حجم نمونه بر اساس جدول مورگان، چهارصد نفر از زنان هجده تا شصتسالة شهر بندرعباس به روش نمونهگیری تصادفی - طبقهای انتخاب شدهاند. طبق یافتههای پژوهش، میانگین گرایش به خرافات در حد متوسط به بالا (93/42 درصد) گزارش شده است. بررسی متغیرهای زمینهای نشان داد سن تأثیر تعیینکنندهای بر میزان گرایش زنان به خرافات دارد؛ ولی نبود ارتباط میان متغیرهایی همچون سطح تحصیلات و میزان درآمد خانوار با میزان گرایش به خرافات، نشان از فراطبقاتی و فراتحصیلی شدن این پدیده دارد. همچنین نتایج آزمون استنباطی فرضیههای پژوهش بیانگر آن است که رابطهای میان ازخودبیگانگی اجتماعی و گرایش به خرافات وجود ندارد؛ اما از سوی دیگر بین کنش عقلانی، دینداری، احساس امنیت اجتماعی و رضایت از زندگی زنان این شهر با گرایش به خرافات، رابطة معکوس و معناداری وجود دارد.https://www.jgfs.ir/article_146738_54a420d58a833cc86924298f1935bd60.pdf