پژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19386220190220The Investigation of the Philosophical Foundations of Policy-Making with the Emphasis on the Issues of Chastity and Hijabبازخوانی مبانی فلسفی سیاستپردازی با تأکید بر مسئلة عفاف و حجاب113594115FAحسینبستان (نجفی)دانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاهJournal Article20181123The philosophical foundations adopted by scholars and policymakers about the nature of human beings, society, and essence of values inevitably interfere with diplomacy and policymaking; though they are not explicitly stated or even definitely advocated. The present study, based on a rational-ijtihadi approach, investigates the most significant philosophical foundations effecting chastity and hijab policy. It also aims to answer the following questions: on what philosophical basis should the chastity and hijab policies be stabilized in Islamic Republic of Iran? According to the findings of the research, the Islamic system should integrate its policies on the following heptad foundations of innateness, voluntarism, religious and personality differences, innateness in gender differences (anthropological principles), integration of individualism and holism based on community law (social ontological foundations) and value absolutism (value-oriented foundation).مبانی فلسفی پذیرفتهشده از سوی سیاستپژوهان و سیاستگذاران در باب طبیعت انسان و جامعه و چیستی ارزشها به طور اجتنابناپذیر در جریان سیاستپردازی و سیاستگذاری دخالت میکنند؛ گرچه به آنها تصریح یا حتی التفات نشود. این مقاله با رویکردی عقلانی – اجتهادی به بازخوانی مهمترین مبانی فلسفی مؤثر بر سیاستپردازی عفاف و حجاب پرداخته و کوشیده است به این پرسش پاسخ دهد که سیاستهای عفاف و حجاب در جمهوری اسلامی ایران باید بر پایة کدام مبانی فلسفی استوار شوند؟ بر اساس نتایج تحقیق، نظام اسلامی باید سیاستهای خود در این زمینه را بر مبانی هفتگانة فطرتگرایی، ارادهگرایی، تفاوتگرایی ایمانی و شخصیتی، طبیعتگرایی در تفاوتهای جنسی (مبانی انسانشناختی)، تلفیق فردگرایی و کلگرایی، قانونمندی جامعه (مبانی هستیشناختی اجتماعی) و مطلقگرایی ارزشی (مبنای ارزششناختی) استوار کند..https://www.jgfs.ir/article_94115_92a1b1aa4ae5b397014eae92d23b7cf9.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19386220190220The Autonomy of Muslim Women: Meanings and Difficultiesخودآیینی زن مسلمان: معناها و دشواری ها377094116FAزهراداورپناهاستادیار مرکز تحقیقات زن و خانوادهJournal Article20181023Since the Enlightenment, the concept of autonomy has been recognized as one of the most significant moral and political values in the West; hence feminists have analyzed it in detail. In the beginning, they considered autonomy as an equivalent to the right to choose as well as the right to manage life; therefore, they wanted women to enjoin it. Later on, with the rise of criticism about liberalism, autonomy was also regarded as a masculine and individualistic value that was not appropriate to feminism. Then, there was an attempt to review the concept of autonomy in such a way as to embody not only the fundamental reality of communicative feature of mankind, but also to liberate women from the oppressive devices of communication. Consequently, today's autonomy literature encompasses a variety of approaches such as process, content, causality, chronology, etc., which will be briefly reviewed in this article. Many of these theories deal with the role of religion in women's lives and judge Muslim women's autonomy. In the light of the foresaid issues and because of the importance of autonomy in political thought, the relation between autonomy and Muslim women as well as issues arising from this concept will be analyzed and evaluated. In some cases, these reflections include the reports of encounter and of exposure whereas in other cases they involve the inference of possible positions.مفهوم خودآیینی از عصر روشنگری تاکنون همواره از مهمترین ارزشهای اخلاقی و سیاسی در غرب قلمداد میشده است؛ ازاینرو فمینیستها نیز بهتفصیل آن را تحلیل و بررسی کردهاند. ایشان در آغاز خودآیینی را معادل حق انتخاب و مدیریت زندگی میدانستند و خواهان برخورداری زنان از آن بودند. بعدها با افزایش انتقادات به لیبرالیسم، خودآیینی نیز ارزشی مردانه و فردگرایانه قلمداد شد که درخور فمینیسم نیست. سپس برخی کوشیدند مفهوم خودآیینی را به گونهای بازخوانی کنند که هم شامل واقعیت بنیادین ارتباطی بودن بشر شود و هم زنان را از لوازم سرکوبگرانة ارتباطات رهایی بخشد؛ درنتیجه امروزه ادبیات خودآیینی دربرگیرندة رویکردهای متنوعی همچون فرایندی، محتوایی، علّی و تقویمی است که در مقالة حاضر بهاختصار بررسی خواهند شد. بسیاری از این نظریهها به نقش دین در زندگی زنان میپردازند و دربارة خودآیینی زنان مسلمان قضاوت میکنند. نظر به این مباحث و نیز اهمیت خودآیینی در اندیشة سیاسی، نسبت خودآیینی با زن مسلمان و مسائل ناشی از این مفهوم نیز تحلیل و ارزیابی خواهد شد. این تأملات در مواردی گزارش رویاروییهای رخداده و در مواردی استنباط مواضع ممکن خواهد بود.https://www.jgfs.ir/article_94116_35effc542dc36933a9c7ba0d56006380.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19386220190220Online Violence against Women from the Perspective of International Human Lawخشونت برخط (آنلاین) علیه زنان از منظر حقوق بینالملل بشر719694107FAعلیمشهدیدانشیار دانشگاه قماحسانشکیب نژادکارشناس ارشد حقوق بین الملل دانشگاه قمموسیکرمیدانشجوی دکتری حقوق بین الملل دانشگاه قم0000-0002-7536-8972Journal Article20181209The unique features of cyberspace, including globalization, the absence of territorial borders, the anonymity of users along with the ease of impersonation have created conditions for delinquents to threaten individuals in cyberspace the same way in the real world. The abusive actions that target women and girls in online space is indicated as one of the leading and most perilous threats in this space. Indeed, exerting violence against women in the online space has consequences for their physical and mental health, reinforces gender discrimination, and violates women's rights, as well. Furthermore, the rights of freedom of expression, free access to information, and the right for privacy along with maintaining privacy are noted as norms of human rights applicable for the protection of women against online violence. The present article, through a descriptive-analytical approach and by analyzing the legal sources related to the foresaid field, seeks to reflect on online violence against women within the framework of rules and standards of human rights. The underlying premise of this article is that a simultaneous application of rules as well as state-regulated policies accompanied by a self-governing approach via exploiting the exclusive features of cyberspace will be helpful in reducing online violence against women.ویژگیهای منحصربهفرد فضای سایبر ازجمله جهانشمولی، نبود مرزهای سرزمینی، گمنامی کاربران و سهولت در جعل هویت، شرایطی را ایجاد کرده تا هنجارشکنان همانند جهان فیزیکی، تهدیداتی را متوجه اشخاص کنند. یکی از اصلیترین و پرمخاطرهترین تهدیدات در این فضا، اقدامات متخلفانهای است که زنان و دختران را در فضای برخط (آنلاین) نشانه میگیرند. ایراد خشونت علیه زنان در فضای برخط پیامدهایی دارد که سلامت جسمانی و روانی آنان را به مخاطره میاندازد، موجب تقویت تبعیض جنسیتی میشود و ناقض موازین حقوق بشری مرتبط با بانوان است. حق بر آزادی بیان و دسترسی آزاد به اطلاعات و حق بر خلوت و حمایت از حریم خصوصی از موازین حقوق بشری قابلاعمال در جهت صیانت از زنان در برابر خشونت برخط است. نوشتار حاضر، از رهگذر شیوة توصیفی ـ تحلیلی و با تحلیل منابع حقوقی این حوزه میکوشد به تأمل دربارة خشونت برخط علیه زنان در چارچوب قواعد و موازین حقوق بشری دست یازد. فرض اساسی این مقاله بر این مبنا استوار است که اِعمال همزمان مقررات و سیاستهای مدون دولتی و در کنار آن، توسل به رویکرد خودانتظامی با بهرهبرداری از ویژگیهای انحصاری فضای سایبر در کاهش خشونت برخط علیه زنان راهگشا خواهد بود.https://www.jgfs.ir/article_94107_5e78602683022b98ac7fa53d30f93558.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19386220190220The Criterion for Virginity and Non virginity in the Light of Terminology, Jurisprudence, and Iransmissionمعیار بکارت و ثیبوبت از منظر لغت، فقه و روایات9712394104FAمهدیسجادی امیناستادیار مرکز تحقیقات زن و خانواده0009-0007-0938-373XJournal Article20181010Since Non virginity and virginity have been designated in some Iransmission on the subject ground of reason, and regarding the ambiguities in understanding these two terms among the terminologists and consequently the jurisprudents, the necessity of examining these two words is crucial. Regarding this issue, the criterion for distinguishing virginity and Non virginity is highlighted as the main objective of the present study. It aims to elaborate that in which case the virgin girl is excluded from the title of virgin; hence considered to be as a Sayyeb and subsequently the jurisprudential verdicts allocated to her will change. Considering the application of the word "virgin", and especially Non virginity in the narrator's queries, the present study not only intends to emphasize the necessity to understand the literal and conventional meaning of these two terms, but also aims to highlight the importance of examining whether the criterion of Non virginity from law perspective is the same as the lexical criterion or not. The ideas of lexicologists is different regarding the meanings of virgin and Sayyeb; consequently, many jurists who regard literal meaning as the religious standard for these two terms have ended in disagreement. It seems that by analyzing the viewpoint of lexicologists one can understand the real meaning of these two words in order to refer other meanings to this same real meaning. Moreover, by examining narratives from various dimensions, one can find that although in most jurisprudential issues, lexical criterion is accepted by law, on the issue of the permission of the guardian for marriage of a virgin, there are multiple categories of narratives, the combination of which makes the religious outlook to be different from the conventional custom.ثیبوبت و بکارت در برخی روایات در موضوع دلیل اخذ شده و با نظر به ابهاماتی که در فهم این دو واژه در میان واژهشناسان و به تبع آن فقیهان حاصل شده است، ضرورت بررسی این دو واژه روشن میشود. چالش اصلی در این مسئله، معیار تشخیص بکارت و ثیبوبت است؛ یعنی در چه صورت دختر باکره از عنوان بکارت خارج میشود و ثیّب به شمار میآید و احکام فقهیاش تغییر میکند. با توجه به کاربرد واژة «بکر» و بهویژه ثیّب در سؤالات راویان، لزوم فهم معنای لغوی و عرفی این دو واژه و اهمیت بررسی اینکه آیا معیار ثیبوبت از دیدگاه شرع، همان معیار لغوی است یا نه، روشن میشود. اقوال لغویان در معنای بکر و ثیّب، متفاوت است و به تبع، بسیاری از فقها که معیار شرعی در این دو واژه را همان معنای لغوی میدانند، دچار اختلافنظر شدهاند. به نظر میرسد با تحلیل دیدگاه لغویان میتوان به معنای اصلی این دو واژه پی برد تا معانی دیگر به همین معنای اصلی بازگردد. همچنین با بررسی ابواب گوناگون روایی میتوان فهمید که هرچند در بیشتر مسائل فقهی، معیار لغوی موردپذیرش شرع است؛ ولی در خصوص مسئلة اذن ولیّ در ازدواج باکره، چند دسته روایت وجود دارد که جمع بین آنها، دیدگاه شرع را متفاوت از عرف قرار میدهد.https://www.jgfs.ir/article_94104_3faa8eb91e804ab6e3d74a5385614a6d.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19386220190220Differences in Shiite-Sunni’s Gender Attitude in Iranتمایزات شیعی – سنی نگرش جنسیتی در ایران12515694112FAیعقوبفروتندانشیار دانشگاه مازندران، بابلسر0000-0003-3349-6519Journal Article20180928The main purpose of this study is to examine the relationship between religious identity and gender attitude. Moreover, to have a better understanding, the research evidence also provides some of the most important patterns and determinants relevant to Shiite and Sunni's gender attitudes. The data are based on the analysis of a survey with a sample population of 4267 men and women aged 15 and over, living in urban and rural districts of Esfarain, Ahvaz, Babolsar, Bojnourd, Khorramabad, Saqez, Kamyaran, Gonbad Kavous, Mahmoudabad and Hamedan. According to the preliminary results of this study, it can be said that in most of the gendered aspects of the research, the attitudeof the both Shiite and Sunni groups is more or less similar. At the same time, the highest level of difference between Shiite and Sunni groups is obviously visible in their attitude toward women's employment outside home: about 72 percent of the Shiite population and about 65 percent of the Sunni population have a positive attitude toward female employment. Nevertheless, gender attitudes are more influenced by gender variable rather than being influenced by religion and religious affiliation. That is, Shiite and Sunni women have a similarly positive attitude toward these gendered components and aspects more than their male counterparts; for example, 80 percent of Shiite women and 74 percent of Shiite women have a positive attitude toward female employment, while this ratio is much lower than their male counterparts (64 percent and 56 percent, respectively). In addition, these general patterns of religious groups’ attitudes toward gender are under the influence of two categories of variables including basic demographic variables (place of residence, marital status, and age and education status) as well as including variables related to the components of religion and religiosity. To sum up, the results of the present study can be summarized and explained in a way that religious and religious affiliations act as a secondary element in explaining gender attitudes. It also reveals that the level of economic and social development as well as the realities of everyday life play a far more remarkable role, especially the decisive role of variables such as rural versus urbanization, traditionalism and illiteracy versus modernism and modernization, and higher education.هدف اصلی این پژوهش، بررسی مناسبات بین هویت مذهبی و نگرش جنسیتی است و شواهد پژوهشی به منظور شناخت بهتر برخی از مهمترین الگوها و تعیینکنندههای مرتبط با نگرش جنسیتی گروههای شیعی و سنیمذهب را ارائه میکند. مباحث این مقاله مبتنی بر تجزیه و تحلیلهای یک بررسی پیمایشی است که جمعیت نمونة آن درمجموع 4267 نفر از مردان و زنان پانزدهساله و بالاتر ساکن در نقاط شهری و روستایی شهرستانهای اسفراین، اهواز، بابلسر، بجنورد، خرمآباد، سقز، کامیاران، گنبد کاووس، محمودآباد و همدان هستند. مطابق با نتایج اولیه و مقدماتی این تحقیق میتوان گفت در اغلب گویههای جنسیتی تحقیق، نحوة نگرش دو گروه شیعی و سنیمذهب کمابیش شبیه و همانند یکدیگر است. درعینحال بیشترین سطح تفاوت بین دو گروه شیعی و سنیمذهب را میتوان در نحوة نگرش آنان دربارة اشتغال زنان در کار خارج خانه مشاهده کرد: در حدود 72درصد جمعیت شیعیمذهب و در حدود 65درصد جمعیت سنیمذهب دارای نگرش مثبت به اشتغال زنان هستند. بااینهمه نگرش جنسیتی بیش از آنکه تحت تأثیر و ناشی از مذهب و تعلق مذهبی باشد، بیشتر تحت تأثیر متغیر جنس است؛ بدین معنا که زنان شیعی و سنیمذهب، به میزان یکسان و مشابه همدیگر بیش از مردان هممذهبی خودشان، دارای نگرش مثبت به این مؤلفهها و گویههای جنسیتی هستند؛ برای نمونه 80 درصد زنان شیعیمذهب و 74 درصد زنان سنیمذهب دارای نگرش مثبت به اشتغال زنان هستند؛ درحالیکه این نسبت در مقایسه با مردان هممذهبی آنان به مراتب کمتر و پایینتر (به ترتیب، 64درصد و 56درصد) است. افزون بر این، این الگوهای کلی نگرش جنسیتی گروههای مذهبی تحت تأثیر دو دسته عوامل تعیینکننده شامل متغیرها و تعیینکنندة جمعیتشناختی پایه (محل سکونت، وضعیت تأهل، سن و سطح تحصیلات) و متغیرهای مرتبط با مؤلفههای دین و دینداری است. جان کلام اینکه نتایج تحقیق حاضر را میتوان اینگونه جمعبندی و تبیین کرد که تعلقات دینی و مذهبی به مثابه یک عنصر ثانوی در تبیین نگرش جنسیتی عمل میکنند و سطح توسعة اقتصادی و اجتماعی و واقعیتهای زندگی روزمره نقش به مراتب مهمتری ایفا میکنند که بهویژه باید به نقش تعیینکنندة متغیرهایی همچون روستانشینی در برابر شهرنشینی، سنتگرایی و بیسوادی در برابر مدرنیسم و نوگرایی و گسترش تحصیلات عالی اشاره کرد.https://www.jgfs.ir/article_94112_eaef25faf6712aacf8a7ce050673a6b1.pdfپژوهشکده زن و خانواده
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدیر مسئول: محمدرضا زیبایی نژادمطالعات جنسیت و خانواده2538-19386220190220Jurisprudential-Legal Remedies for Surmounting Marriage Suspensionراهکارهای فقهی، حقوقی برون رفت از تعلیق زوجیت15717394097FAسید محمدرضویاستادیار دانشگاه بیرجندسید علیرضویدانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علوم اسلامی رضویJournal Article20180905In Islamic jurisprudence as well as in Iranian law, the right to divorce is allocated to husbands, and this decree on judicial divorce along with the implementation of attorney is assigned to the fulfillment of one of the conditions of marriage. <br />Judicial divorce cases are circumscribed in laws, and the subject of Article 1130 of the civil law is merely involved with hardship and discomfort imposed on a wife. Similarly, in courts procedure, the case for the foresaid issue has been sufficed to absolute certitude. Hence, one of the cases where courts can grant the right to divorce to a wife without the consent of the husband is the assumption that the husband abandoned the wife without a justified legal reason or as interpreted in Qur'an "suspends" her. However, according to the narrative in Kafi’s text which is regarded as a document for some jurists’ Fatwas, in such cases the judge must force the husband either to return or to divorce. But the realization of oppression, the assertion of hardship and discomfort, the superintendence of judge over refusenik, the priority of abandoning amenity over forsaking alimony, and the priority of divorce of suspense over divorce by an impotent husband are considered as some of the grounds on which the rights of suspended wife can be enforced by the ruler through coercion to divorce, legal divorce, or termination of marriage.در فقه اسلامی و حقوق ایران طلاق در اختیار شوهر است و این حکم در مورد طلاق قضایی و نیز تحقق وکالت با تحقق یکی از شروط ضمن عقد نکاح تخصیص خورده است. موارد طلاق قضایی در قوانین محصور است و موضوع مادة 1130 قانون مدنی نیز صرفاً عسروحرج زوجه را شامل میشود و در رویة دادگاهها نیز به قدر متیقن بسنده شده است. یکی از مواردی که دادگاهها میتوانند به استناد مبانی بدون اذن زوج، به طلاق زوجه اقدام کنند، فرضی است که زوج، بدون علت موجه شرعی، زوجه را رها میکند و به تعبیر قرآن، او را «معلق» مینماید. هرچند بر اساس روایتی که در کتاب کافی وجود دارد و مستند فتوای برخی فقیهان است، در اینگونه موارد قاضی باید زوج را بر بازگشت یا طلاق اجبار کند؛ اما تحقق ظلم، تحقق عسروحرج، ولایت حاکم بر ممتنع، اولویت ترک مودت نسبت به ترک انفاق و اولویت طلاق معلقه بر طلاق از سوی شوهر عنین، برخی از این مبانی هستند که به استناد آنها میتوان حقوق زوجة معلقه را از طریق اجبار بر طلاق، طلاق قضایی یا فسخ نکاح توسط حاکم تأمین نمود.https://www.jgfs.ir/article_94097_353468075b120103bc30cd6e79752b25.pdf