بررسی ماهیت فقهی و حقوقی خلع

نویسندگان

1 دانشیار گروه فقه و حقوق جامعة المصطفی العالمیة

2 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات زن و خانواده

چکیده

این پژوهش با بررسی تطبیقی میان «خُلع» و دیگر صورت‌های جدایی، مانند «طلاق»، «طلاق بعوض» و «مبارات»، و بررسی ادله و اقوال فقها، به تصویری شفاف‌تر از آنچه که تا به امروز از ماهیت «خُلع» مطرح شده دست می‌یابد. گرچه «طلاق» و «خُلع»در بسیاری از شرایط و احکام مشترک هستند، امّا نتایج‌ این پژوهش نشان‌دهنده تمایز ماهوی میان این دو است. در نتیجه، اطلاقات و عمومات «طلاق» شامل «خُلع» نمی‌شوند مگر جایی که دلیل شرعی دلالت بر شمول آن داشته باشد که در این صورت «خُلع» نازل منزله‌ «طلاق» و در حکم آن خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


1. ابن ابی جمهور، محمد بن علی الاحسائی. 1405هـ.ق. عوالی اللآلی العزیزیه. قم: دار سید الشهداء.

2. ابن ادریس، محمد بن منصور الحلی. 1410هـ.ق. السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

3. ابن برّاج، ابوالقاسم عبد العزیز بن نحریر طرابلسی. 1406هـ.ق. المهذب‏. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

4. ابن حمزه، محمد بن على. 1408هـ.ق. الوسیلة إلى نیل الفضیلة. قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی.

5. ابن فهد، ]جمال‌الدین احمد بن محمد الاسدی الحلی[. 1407هـ.ق. المهذب البارع فی شرح المختصر النافع. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

6. بحرانى، یوسف بن احمد بن ابراهیم. 1405هـ.ق. الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

7. جهان‌گیر، منصور،تدوین‌کننده. 1388. قانون مدنی. تهران: نشر دیدار.

8. حرّ عاملى، محمد بن حسن.‏ 1409هـ.ق. تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسه آل البیت:.

9. حلبی، أبوالصلاح تقی الدین بن نجم‌الدین. 1403هـ.ق. الکافی فی الفقه. اصفهان: کتابخانه‌ عمومی امیرالمؤمنین7.

10. حلّی، فخرالمحققین محمد بن حسن بن یوسف. 1387هـ.ق. إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: مؤسسه اسماعیلیان.‌

11. خوانساری، آقاجمال­الدین محمد بن آقا حسین بن محمد. بی­تا. التعلیقات علی الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه. قم: منشورات المدرسه الرضویه.

12. سبزواری، محقق محمد باقر بن محمد مؤمن. 1423هـ.ق. کفایه الاحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

13. سلاّر، حمزة بن عبد العزیز‏. 1404هـ.ق. المراسم العلویة و الأحکام النبویة فی الفقه الإمامی. قم: منشورات الحرمین‏.

14. سید مرتضی، علی بن حسین. 1417هـ.ق. المسائل الناصریات. تهران: رابطة الثقافة‌ و العلاقات الاسلامیة.

15. شهید ثانی ]زین الدین بن على عاملى[.  1413هـ.ق. مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.

16. ـــــــــــــــ 1410هـ.ق. الروضة‌ البهیة‌ فی شرح اللمعة‌ الدمشقیة. قم: کتابفروشی داوری.

17. صانعی، یوسف. 1386. وجوب طلاق خلع بر مرد. قم: انتشارات میثم تمار.

18. صدر، شهید سید محمد بن محمد صادق. 1420هـ.ق. ماوراء الفقه. بیروت: دارالاضواء.

19. صدوق،‏ محمّد بن على ابن بابویه. 1413هـ.ق. من لا یحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

20. طباطبائى، سید على بن محمد. 1418هـ.ق. ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل. قم: مؤسسه آل البیت:.

21. طوسى، محمد بن حسن.  1387هـ.ق‌. المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.

22. ـــــــــــــــ 1400هـ.ق.النهایة فی مجرد فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت: دار الکتاب العربی.

23. ـــــــــــــــ 1407هـ.ق. ب. الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

24. ـــــــــــــــ 1390هـ.ق. الاستبصار فیما اختلف من الأخبار. تهران: دار الکتب الإسلامیة.

25. ـــــــــــــــ 1407هـ.ق. الف. تهذیب الأحکام. تهران: دار الکتب الإسلامیة.

26. عاملی جبعی. شمس الدین محمد بن علی بن الحسین الموسوی. 1411هـ.ق. نهایة المرام فی شرح مختصر شرائع الاسلام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

27. عاملی، سید محمد حسین ترحینی. 1427هـ.ق. الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة الدمشقیة. قم: دارالفقه.

28. علامه حلّی.  1413هـ.ق. الف. قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام‏. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

29. ـــــــــــــــ 1413هـ.ق. ب. مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.

30. ـــــــــــــــ 1420هـ.ق. تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة. قم: مؤسسه امام صادق7‏.

31. ـــــــــــــــ 1410هـ.ق. إرشاد الاذهان إلى أحکام الإیمان‏. دفتر انتشارات اسلامی.

32. کلینى، محمد بن یعقوب. 1407هـ.ق. الکافی‏.‏ دار الکتب الإسلامیة.

33. محقق حلّی.  1418هـ.ق.المختصر النافع فی فقه الامامیة. قم: مؤسسة المطبوعات الدینیة.

34. ـــــــــــــــ 1408هـ.ق. شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام‏. قم: مؤسسه اسماعیلیان.

35. مفید، محمد بن محمد بن النعمان العکبری. 1413هـ.ق. المقنعه. قم: کنگره جهانی هزاره‌ شیخ مفید;.

36. موسوى خمینى، سید روح الله. بی­تا. تحریر الوسیلة.قم: مؤسسه دار العلم.

37. میرزای قمی، ابوالقاسم محمد بن الحسن. 1427هـ.ق. رسائل المیرزا القمی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

38. نجفى، محمد حسن. 1981م. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.